خانه / صفحه اصلی / دل؛ رهبر و سلطان وجود

دل؛ رهبر و سلطان وجود

 

دل یکی از مهمترین اجزای وجود انسان بوده و در سرزمین و عالمِ جسم، نقش رهبر و فرمان‏دِه را دارد. همه خواسته‏ ها و اراده ها به آن بستگی دارد و با دستور او، تمام اعضای وجود باتسلیمی‏ای تمام عیار، گوش به فرمان می‏سپارند و سر بر خط اطاعت می‏گذارند و هرگز هوای سرتابی و خیال سرپیچی در سر راه نمی دهند.

این پاره‏ی کوچک از وجود، هم از لحاظ ماده و عالم جسم، و هم از لحاظ معنی و عالم روان، در وجود انسان نقش ارزنده و بسزایی را ایفا می نماید؛ طوری‏که در عالم جسم، اگر قلب به اندک مشکل و کوچکترین بیماری ای بربخورد، زندگی برای انسان سخت و آشفته خواهد شد و دیگر روی سلامتی ذهن و آرامی روان را ندیده و همه‏ی وجود به پاس توقف و ایست او، از کار می افتند. و همچنین هرگاه از لحاظ امور معنوی و فعالیت‏های تربیتی و روحی نیز دل و قلب انسان به مشکل و بیماری ای از امراض معنوی دچار گردد، زندگی انسان آشفته و آرامش از آن کوچ خواهد کرد و هر لحظه با احساس شقاوت و بدبختی، دمی آرام نخواهد گرفت.

براستی این پاره‏ی کوچک از جسم انسان است که راه و مسیر او را تعیین و سعادت و شقاوت او را تضمین می نماید؛ که هرگاه صلاح پذیرفت، انسان ره به سوی فلاح و رستگاری پیموده و بدان سوی قدم می‏گذارد و هر آن که با صلاح، سرستیز در پیش گرفت و عازم کوی فساد شد، عاقبت و آخرت انسان را به تباهی کشیده و او را رهنمون عذاب الهی خواهد نمود.

عالم وارسته عز بن عبدالسلام رحمه الله پیرامون موضوع مذکور می‏گوید: «این بدین معنی است که اگر دل با کارها و حالت‏های نیکو صلاح یابد، بدن به کلی با طاعت و گوش به فرمانی اصلاح می پذیرد، و چون با زهر نادانی‏ها و حالت‏ها و کارهای زشت، تباه شود، بدن به کلی با بدکرداری و نافرمانی رو به تباهی نهد.» [کردارهای قلب، محمد بن صالح منجد، ص. ۶ به نقل از قواعد الأحکام، ۱/ ۱۶۷] و در این میان این انسان است که با کشاندنِ دل و قلب به هدایت الهی خود را از عقوبتِ سختِ آخرت برهاند و یا با رها نمودنِ آن در دام دو دشمن توانمند، (کشش های نفسانی و اغواهای شیطانی) خویشتنِ خویش را از بهره‏های زیبای بهشت برین الهی محروم و اسیر و در بندِ عذابِ ابدی او گرداند.

آری! قلب؛ سلطان وجود است و همه اعضای وجود با اتخاذ فرمان از او، به راه صلاح یا به سوی فساد رهسپار می‏شوند. پیامبر اسلام پیرامون نقش رهبری قلب و موثریتش بر اعضای وجود، فرمودند: «…أَلاَ وَإِنَّ فِی الْجَسَدِ مُضْغَهً، إِذَا صَلُحَتْ صَلحَ الْجَسَدُ کُلُّهُ، وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ کُلُّهُ، أَلاَ وَهِیَ الْقَلْبُ/ آگاه باشید که در بدن آدمى پاره گوشتى است که هر زمان به صلاح آمد و شایسته شد، تمام بدن شایسته مى‏گردد، و هر زمان آن پاره گوشت فاسد شد، همه بدن به تباهى مى رود. بدانید که آن پاره گوشت، قلب و دل آدمى است.» [به روایت بخاری و مسلم]

بنابراین، هر انسانِ باخرد و هوشیار را می‏سزد تا در تلاش آن باشد که باعبور دل از ایستگاه‏های شیطانی و دام‏های گسترده‏ی هوای نفس، و با استفاده از رهنمون‏های الهی، دلِ خویش – این سلطان سرزمین وجود- را به سلامتی به سر منزل مقصود رسانده و این امانت مقدس الهی را برای خودش باز پس دهد؛ زیرا در آخرت و روز بازپسین و آنگاه که مال و فرزند دستگیر انسان نمی‏شود، با قلبی سالم به درگاه خدا برود و سعادت ابدی را از آن خویش نماید، «یَوْمَ لَا یَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ/ آن روزی که اموال، (یعنی نیروی مادی)، و اولاد، ( یعنی نیروی انسانی، به کسی) سودی نمی رساند.

بلکه تنها کسی (نجات پیدا می کند و از اموالی که در راه آفریدگار صرف، و از اولادی که در مسیر پروردگار رهنمود کرده باشد، سود می برد) که با دل سالم (از بیماری کفر و نفاق و ریا) به پیشگاه خدا آمده باشد.» [شعراء: ۸۸ و ۸۹]

به درستی همین قلب سلیم است که در روز بازپسین مایه‏ی منفعتی برای انسان می شود؛ لذا باید دانست که «قلب سلیم قلبی است که از هر خواهش و هوسی که با اوامر و منهیات الله عزوجل مخالفت نماید، سالم و به دور می‏باشد، و از هر شبهه و شکی که با گفته‏های الله عزوجل مغایرت داشته باشد، سالم و به دور می‏باشد.

از بندگی غیر الله و قبول حکم غیر رسول الله صلی الله علیه وسلم به دور است، و در یک جمله، قلب سلیم و بی عیب، قلبی است که نه تنها از دل سپردن به غیر الله و آنچه در آن شرک است به دور می باشد، بلکه بندگی اش برای الله خالص گردیده و همراه با اراده و محبت، توکل و توبه، تواضع و خضوع، خوف و رجا، و تمنا به الله عزوجل همراه است.» [درمان امراض قلبی با نسخه قرآن و سنت، سعیدبن علی قحطانی، ص. ۱] و می بایست در راه به دست آوری سلامتی آن کوشید و تلاش نمود تا دل و قلب خویش را از همه امراض و پدیده‏های نادرست مذکور برهانیم، تا آینده ای خوب، روشن و سعادتمندی را در بهشت ابدی الهی برای خویش رقم بزنیم.

لذا همچنان سزاوار است تا همواره متوجه دل و کارکردهای او باشیم؛ زیرا «کارهای دل از شمار گران سنگترین تکالیف است. در هر زمانی و بر هر شخص مکلفی بایسته است، همچنان‏که یکی از اساسی ترین شاخه‏های ایمان است، به طوری‏که وقتی کار دل رو به زوال نهد، ایمان به انزوا می‏گراید، کما این که اصلاح پذیری دیگر کارها وابسته به پاکی و اصلاح دل است.

بنابراین کارهای دل پایه است وکارهای دیگر اعضا پیرو آن.» [کردارهای قلب، محمد بن صالح منجد، ص. ۵] و بدون داشتن دلی سالم و فعال، آن‏هم در زمینه‏ی امور خیر، این ممکن نخواهد بود که انسان احساس سعادت کند و یا در عالم آخرت، جایگاه والایی نزد اله العالمین داشته و به بهشت ابدی او در آید.

نویسنده: عبدالرحمن عزام

درباره ی amweb

همچنین ببینید

آثار و پیامدهای اصلاح

نویسنده: محی الدین عریف شکیبانی تغییر و تحول جزء لاینفک طبیعت و سرشت مادیات است، ...

جنایت تمدن معاصر بر انسانیت و راه نجات از آن

نویسنده: دکتور إبراهیم الترکاوی / ترجمه:‌ عبدالخالق احسان هیچ کس نمی تواند، منکر جنایت تمدن ...

خجالت در دعوت دیگران، نشانه ها، عوامل و راه حل ها

نویسنده : عبدالحمید بلالی / ترجمه: عبدالخالق احسان تعریف: خجالت در دعوت دیگران عبارت از ...

وصف بهشت با استناد به آیات قرآن کریم!

برادر عزیزم: به سوی مغفرت پروردگارتان و بهشتی که عرض آن به اندازه آسمان و ...

گفتار فربه تر از رفتار

عبدالقدیر صالحی دوست دارم این نوشته را با یک پرسش آغاز کنم. پرسشی که ذهن ...

تغییر خودی

درین برهه از زمان، امت اسلامی به کشتیِ شکسته‏ی از هم‌گسسته‌ و توفان‏زده ای می ...

کتاب‌فروشی‌ها را ببندید و … بگشایید

نگارنده: عبد الکریم بکار گزارنده: نعمت الله سبحانی پژوهش‌گری می‌گوید: در پایتخت یکی از کشور‌های ...

از تعصب؛ دور می‏باید، شدن!

نویسنده: عبدالرحمن عزام اسلام دینی است که به اساس کرامت انسانی، همه‏ی انسان‏ها را با ...

امریکا مشغول جنگ بر ضد مسلمانان!

نویسنده: محمد سالم الراشد ترجمه: عبدالخالق احسان بعد از این که ترامپ در نومبر ۲۰۱۶م ...

خدمتی دیگر از انجمن طبی اسلامی افغانستان ( ایما )!

جمعیت اصلاح نیمروز با همکاری انجمن طبی اسلامی افغانستان –ایما، کمپ طبی تخصصی رایگان تداوی ...

مهرورزی به دیگران

نگاشته‌ی: نعمت الله سبحانی محبت و مهرورزی به دیگران یکی از صفات بارز فرستادگان الهی ...

برابری حقیقی

اسلام مساوات و برابری را اساس گذاری نموده، همان¬گونه که تهداب آزادی و برادری را ...

خطرناک¬ترین مرض

نوشته:‌ د. علی القره داغی ترجمه:‌ عبدالملک فاضلی با نگاه پند آمیز در کتاب خداوند ...

گزارشی از خدمات طبی ایما در ولایت زیبای نیمروز

الحمدلله از روز پنجشنبه تا اکنون کمپ طبی تخصصی رایگان که از طرف ( جمعیت ...

هفتمین روز هفته فهم قرآن کریم- هرات

جمعه ۸ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی برنامۀ امروز هفتۀ فهم، با تلاوت مولوی دین محمد محمدی ...

ریزشی برای خیزش

نوشته: سید مسلم لبیب سال را چهار نگاره است مختلف الحال؛ بهار و تابستان، پاییز ...

ششمین روز هفته فهم قرآن کریم- غرب هرات

پنجشنبه ۷ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی برنامۀ امروز هفتۀ فهم، با تلاوت قاری خلیل احمد هروی ...

پنجمین روز هفته فهم قرآن کریم- غرب هرات

چهارشنبه ۶ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی برنامۀ پنجمین روز از هفتۀ فهم، با تلاوت مفتی حبیب ...

چهارمین روز هفته فهم قرآن کریم- غرب هرات

سه شنبه ۵ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی برنامۀ چهارمین روز از هفته فهم، با تلاوت قاری ...

چهارمین روز هفته فهم قرآن کریم- غرب هرات

سه شنبه ۵ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی برنامۀ چهارمین روز از هفته فهم، با تلاوت قاری ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

https://archive.org/download/TalaAlbadr.11/11.talaAlbadr.mp3