خانه / صفحه اصلی / تبعات ویرانگر چشم چرانی

تبعات ویرانگر چشم چرانی

نویسنده: ضیاءاحمد فاضلی استاد پوهنتون هرات

در این مقال بر آنیم که به توفیق الله متعال حکم شرعی، اثرات زیانبار و میزان جدیت سلف صالح در خصوص چشم چرانی را به طور فشرده به قرار زیر به بحث بگیریم:

در اسلام، چشم دوختن مرد به چهره و اندام زن نا محرم به منظور لذت جویی نا رواست، خداوند بزرگ می‏فرماید: ]قُل لِّلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَیَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِکَ أَزْکَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا یَصْنَعُونَ[ (سورۀ نور/۳۱)  (به مردان مومن بگو چشمان شان را [از نگاه به نامحرمان و عورت دیگران] فرو اندازند و عفت خویش را حفظ کنند که این براى آنان پاکیزه‏‏تر است، یقیناً خداوند به آن چه مى‏کنند آگاه است.)

­­­ سبب نزول

در شأن نزول این آیت امام ابن مردویه -رحمه الله- حدیثی را به نقل از حضرت علی کرم الله وجهه بدین شرح روایت می کند:  (در عهد پیامبر -صلی الله علیه و سلم- مردی در یکی از کوچه‌های مدینه می‌گذشت، ناگهان چشمش به زنی افتاد، هریک به دیگری نگریستند.. شیطان، آن ها را به وسوسه گرفت و دریافتند که هر یکی به دیگری از روی طمع نگاه کرده اند، در همین اثنا که آن مرد، از کنار دیواری رد می‌شد و به وی می‌نگریست، نا گهان به دیوار تصادم نمود و از آن، دماغش شگافته‌شد، پس با خود گفت: به‌ خدا قسم، خون چهره‌ام را نشسته با همین وضعیت نزد پیامبرخدا -صلی الله علیه و سلم- می‌روم و ایشان را به جریان موضوعم می‌گذارم. سپس نزد ایشان آمد و ماجرا را بازگو کرد. آن‌حضرت -صلی الله علیه و سلم- فرمودند: «هذا عقوبه ذنبک» (این سزای گناه تو است) و الله -جل جلاله- این آیه را نازل فرمود: «قل للمؤمنین یغضوا من أبصارهم…» (به مردان مومن بگو تا چشمان شان را فرو اندازند). کنزل العمال.

این از لطف خداوند -جل جلاله- بود تا آن صحابی به اشتباهش پی برده و بداند که مرتکب گناهی شده که ممکن است اگر از آن توبه نکند، به فتنه هایی در آینده روبرو خواهد شد.

نظرات دانشمندان

مفسرین کرام، در ذیل آیت فوق، تحلیل های بس ارزنده داشته اند که ارزش دارد بدان ها به شرح زیر بپردازیم:

مفسرین در تفسیر این آیه گفته‌اند: از این ‌که خداوند نخست ما را به فرو انداختن چشم، و به دنبال آن به حفظ عفت امر کرده است، دانسته می‌شود که تا چشم محافظت نشود، عفت محفوظ مانده نمی‌تواند. و اینک برخی از آراء مفسرین در توضیح این آیه:

امام ابن قیم –رحمه الله- می‌گوید: «چون نگاه مقدمه و آغازگر فحشا است، بناءً دستور بر پوشیدن چشم از دستور بر حفظ شرمگاه مقدم شده ‌است، زیرا تمام واقعات فحشاء آغازش از نگاه می‌شود. چنان که قضیه به ترتیب آتی است: اول نگاه است که منجر به اندیشه دل، و سپس حرکت و گام عملی و در نهایت انجام گرفتن کار بد می‌شود. لذا چشم‌چرانی، جلورو و قاصد شهوت است و حفظ و نگهداریش، اساس حفظ و نگهداری شرمگاه است، پس هر که زمام نگاهش را رها کند، بی تردید خود را به ورطه هلاکت انداخته است.. و از آفاتش بر مؤمن این است که حسرت‌ها، اندوه‌ها و از درون سوختن را برای وی به بار می‌آورد، زیرا انسان چیزی را می‌بیند [و گرویده آن می‌شود] که نه قدرت دسترسی به آن را دارد، ونه توان صبر ورزی در برابر آن را. و این، بی شک از بزرگترین عذاب‌هاست». (روضه المحبین: ج۱، ص۱۰۵)

در جای دیگر امام ابن قیم(رح) گفته است: «چون فروانداختن نگاه در حفظ عفت نقش اساسی دارد، بناءً  نخست از آن یاد شده است و هرگاه بنده چشمش را فرواندازد، قلب نیز شهوت و تصمیمش را فرو می­گیرد و هرگاه جلو چشمش را رها کند، قلب نیز جلو شهوتش را رها می­کند». (روضه المحبین ج۱، ص۹۲)

از فضیل بن عیاض -رحمه الله- نقل است که ابلیس گفته است: نگاه، همان کمان قدیمی و تیر من است که هیچگاه به خطا نمی­رود». (احیاء علوم الدین: ج۳، ص۱۰۲)

سید قطب شهید-رحمه الله- در تفسیرش می‌نویسد: «حفظ عورت [از فحشاء] پیامد طبیعی فروانداختن چشم و گامی است در استواری اراده  و نیز هوشیارییِ است در جهت خودنگهداری از افتادن در گناه و تسلط بر خواهش‌های نفسانی. از همین‌رو، بین آن دو در یک آیه جمع شده، تا معلوم شود که یکی حالت سبب و دیـگری جایگاه نتیـجه را دارد، و هر دو در صفحه ذهن و صحنه زنده‌گی، گام‌هایی پی در پی و نزدیک به نزدیکی هستند». (فی ظلال القرآن: ج۴، ص۸۱۱)

امام غزالی-رحمه الله- نیز می‌نویسد: «نگاه، سرآغاز زناست، پس حفظش بسی مهم است، با این همه هرچند تمام آفات از آن منشأ می‌گیرد، باز هم به دلیل این که مردم آن را عادی می‌پندارند و چندان از آن احساس خطر نمی‌کنند، امری است دشوار… نگاه حرام، منجر به نزدیک شدن به فاحشه بزرگ «زنا» می‌شود، و هر کس بر فرو انداختن نگاه خود قادر نباشد، بر حفظ عفتش نیز قادر نخواهد بود». (احیاء علوم الدین: ج۳، ص۱۰۲)

استاد مودودی-رحمه الله- می‌گوید: «چه کسی از این حقیقت می‌تواند انکار کند که تمام فحشاء و فجوری که تا امروز و تا همیشه به وقوع پیوسته و می‌پیوندد، اولین و بزرگ‌ترین انگیزه‌اش نگاه است؟».( حجاب: ص۳۰۸)

شاعر عرب زبانی چه زیبا گفته است:

کل الحوادث مبدأها من النظر   ***   فمعظم النار من مستصغر الشرر

(چشم چرانی سرآغاز تمام واقعات فحشا و ارتبــاطات نامشروع است [هر چند به ظاهر کوچک به نظر می‏رسد، اما همانند] شرارۀ کوچکی است که آتش سوزی‏های بزرگ را به بار می‏آورد.)

«نگاه پنجره ای است که چون با پی­پروایی و بدون رمز گشوده شود، آتش شهوت و هیجان را بر خواهد افروخت، نگاههای آلوده زمینه ساز شعله­ور ساختن طمع و ایجاد کششها هستند. نگاههای آلوده پیامدی جز فحشا، سیاهی دل و نکبتهای اجتماعی نخواهند داشت. نگاه جلورو دل، دام شیطان، بذر شهوت و رویشگاه فسق و فجور است، هرزگی چشم، دل را خواهد لرزاند، و آرامش و ثبات را از آن خواهد گرفت، فتنه ها بر خواهد انگیخت، فسادها بر خواهد آورد.»

یک خانم نویسنده انگلیسی در تمجید از حفظ نگاه و حجاب و مذمت بی حجابی و طغیان جنسی و شهوترانی در غرب می نویسد: «آزادی زنان در غرب رفته رفته منجر به از دست رفتن محبت همسران از قلوب یکدیگر خواهد شد. بنا براین بخدا سوگند، این احوالِ فاقد عفت و ننگین ما را وادار می­کند که تغییر جهت داده و با علاقه و میل پایبند حجاب شرقیها (مسلمانان) باشیم تا هنر محبت و عشق حقیقی را از سر نو یاد بگیریم.»

آری دنیای غرب از این بی حجابی و چشم چرانی مطلق به ستوه آمده و به معایب و فرایندهای آن اعتراف می کند، عفاف و پاکدامنی و ضبط نگاه از صفات مهم و ایده آلی است که که خداوند متعال در توصیف خصایل اخلاقی زنان سیمین بدن بهشتی و پا طینت می فرماید: «فیهن قاصرات الطرف لم یطمثهن انس قبلهم و لا جان» در باغهای بهشت زنانی هستند که جز به همسران خود عشق نمی ورزند و پیش از آنان کسی از انسانها و پریها با ایشان نزدیکی و مقاربت نکرده است.

و در توصیف رسول اکرم در شمایل ترمذی آمده است: «و کان خافض الطرف، نظره الی الارض اطول من نظره الی السماء.. و کان اشد الناس حیاء» (آن حضرت چشم به زیر بودند، نگاه شان به زمین طولانی تر از نگاه شا به آسمان بود .. و از همه مردم در حیاء شدیدتر بودند.)

حساسیت پیامبر(صلی الله علیه و سلم) در برابر نگاه به نامحرم

ضرر هایی فراوانی که چشم چرانی دارد سبب شده است تا پیامبر –صلی الله علیه وسلم- در برابر آن حساسیت شدید نشان ­دهند، چنان که عبدالله فرزند عباس-رضی الله عنهما- روایت می‌کند: ([در جریان ادای مناسک حج] فضل به عقب پیامبر -صلی الله علیه و سلم- سوار بود. در همان اثنا زنی از مردم خثعم آمد و سوال شرعی از پیامبراکرم -صلی الله علیه و سلم- داشت. در این حال فضل به آن زن شروع به نگاه کرد و آن زن به فضل و پیامبراکرم -صلی الله علیه و سلم- وقتی متوجه این وضعیت شدند چهره فضل را به سمتی دیگر بر می‌گردانیدند). صحیح البخاری

امام ترمذی در روایت خویش علاوه می‌کند که حضرت عباس از آن‌حضرت پرسید: ­­­(ای رسول خدا! چرا چهره‌ی فرزند کاکایت را به سمت دیگر برگردانیدی! فرمودند: دختر و پسر جوانی را دیدم و از وسوسه‌ی شیطان در حق ایشان احساس امن نکردم).

البته از روایات معلوم می‌شود که این ماجرا در جریان مراسم حج بوده‌است. پس هر گاه نگریستن دختر و پسر جوان به یکدیگر، حتی اگر از صحابه و در مراسم حج که جای معنویت است و در حضور پیامبراکرم -صلی الله علیه و سلم- که نزولگاه رحمت است باشد، نیز فتنه‌آورباشد، دیگر در شرایط امروز که دختر و پسر جوان ما در حضور با صفای پیامبر -صلی الله و علیه و سلم- و در معنویت­گاه منی و مزدلفه و عرفات هم قرار ندارند و هرگز به طهارت نفس اصحاب پیامبر -صلی الله علیه و سلم- هم  نمی‌رسند، پس این کار، چه اثرات بد شیطانی را بر روح و روان ایشان بجا خواهد گذاشت؟ به‌ویژه که چه بسا با حالت و سیمای آراسته و لباسی نا مناسب، و احیاناً با ناز و کرشمه و صحبت‌های طولانی همراه باشد. پس تعجبی ندارد اگر می­بـینیم پیامبر -صلی الله علیه و سلم- از جانـب خداوند حکایت می­کنند که او تعالی چشم چرانی را چنین توصیف می­کند:  (نگاه [بر نامحرم] تیر زهرآلود شیطان است [که برقلب بیننده می‏نشیند و تدریجاً او را به هلاکت می‏کشاند] هر کس آن را به خاطر ترس از من ترک کند، در عوض آن، برایش ایمانی می‏بخشم که شیرینی اش را در قلبش احساس کند.) معجم الکبیر

چنان که می بینیم پیامبر -صلی الله علیه و سلم- به خاطر نجات امت خویش از شر چشم چرانی، همان گونه که چشم چرانی را چون تیر زهر آلود شیطان، خطرناک معرفی کردند، به حفظ نگاه از حرام بسیار ارزش قایل شده و آن را یکی از وجوه مهم تقرب به الله -جل جلاله- قرار دادند.

شیخ الاسلام ابن تیمیه –رحمه الله- نورانیتی که از حفظ نگاه برای جوان مسلمان عاید می‌شود، را از آیات قرآن نیز استنباط می‌کند، آن جا که می‌گوید: «در آیه۳۰ سوره نور، الله -عز و جل-  زن و مرد مسلمان را از چشم‌ چرانی منع می‌کند، و به دنبال آن، آیه «الله نور السموات والأرض..» قرار گرفته است که خدا را نور و روشنگر آسمان و زمین معرفی می‌کند، رازش این‌است تا این نکته را برساند که محافظت چشم از گناه، به قلب نور و درخشنده‌گی می‌بخشد، همچنان‌که رها کردن جلو چشم، قلب را تاریک و سیاه می‌گرداند». (مجموع الفتاوی: ج۲۱، ص۲۵۷)

در فضیلت حفظ نگاه از حرام، امام طبرانی نیز حدیثی را به روایت معاویه بن حیدره –رضی الله عنه- از آن حضرت -صلی الله علیه و سلم- روایت می کند که فرمودند:  (سه کس اند که چشم‌شان آتش جهنم را نمی‌بیند: چشمی که در جهاد راه خدا پاسداری کرده‌باشد، چشمی که از ترس خدا گریسته باشد و چشمی که ازدیدن به محرمات الهی ]مانند: چشم چرانی و دیدن به عورت دیگران[ خودداری کرده باشد). معجم الکبیر

پیامبر -صلی الله علیه و سلم- بهشت را به کسانی که دارای صفات نیک بوده و از جمله: نگاه شان را از گناه محافظت می کنند، ضمانت می­کنند، چنان که عباده بن‌صامت –رضی الله عنه- از آن‌حضرت -صلی الله علیه و سلم- روایت می‌کند که فرمودند:  (شش چیز از خود را به من ضمانت دهید تا من بهشت را برای‌تان ضمانت کنم: ۱) هنگامی‌که سخن می‌گویید راست بگویید،  ۲) هنگامی‌که وعده می‌کنید وفا کنید،  ۳) هرگاه امانتی به شما سپرده می‌شود، آن را اداء کنید،  ۴) عفت تان را محافظت کنید، ۵) دیده‌گان تان را ]از چشم‌چرانی و عورت دیگران[ فرواندازید، ۶) دست تان را از آزار رسانی باز دارید.) صحیح ابن حبان

اهمیت حفظ چشم از حرام را از آن جا هم درک می کنیم که پیامبر -صلی الله علیه و سلم- آن را یکی از اهداف ازدواج عنـوان کردند، چنان که به روایت عبدالله بن مسعود -رضی الله عنه- از ایشان می­فرمایند: (ای گروه جوانان! هرکه از شما توان ازدواج دارد، ازدواج کند، زیرا ازدواج چشم را بهتر پوشیده داشته و عفت را نیکوتر محافظت می کند، و هرکه توان ازدواج را ندارد، روزه بگیرد، زیرا روزه وی را تسکین می‌بخشد ]اراده‌اش را قوی، پاداشش را زیاد و از گزند وسوسه‌های شهوانی محافظتش می‌کند[). صحیح البخاری

از آن جا که کوچه و بازار ترددگاه زنان و زمینه برای چشم چرانی مهیا است، لذا پیامبر -صلی الله علیه و سلم- از نشستن بر سر بازار و کوچه منع کردند و اگر شخص از آن چاره­یی نداشته باشد،  مانند این که دکاندار، دریور، کارگر و.. بوده و محل کارش بازار باشد، پیامبر -صلی الله علیه و سلم- ادب فروانداختن چشم را برایش توصیه می­کنند، چنان که در این باره امام بخاری و امام مسلم به نقل از ابوسعید خدری -رضی الله عنه- از پیامبر -صلی الله علیه وسلم- روایت می‌کنند که فرمودند: (از نشستن برسر راه‌ها بپرهیزید! صحابه گفتند ما چاره‌ای نداریم جز این‌که در آن بنشینیم ]و به نیازمندی‌های خویش رسیده‌گی کنیم[. آن‌حضرت -صلی الله علیه و سلم- فرمودند: اگر جز نشستن را نمی‌پذیرید، پس حق راه را بپردازید. صحابه پرسیدند که حق راه چیست؟ آنحضرت فرمودند: فروانداختن چشم ]ازدیدن نامحرمان[، خود داری از آزار رسانی، سلام را پاسخ دادن و امر به معروف و نهی از منکر). صحیح البخاری.

از نصوص بالا روشن شد که گفته برخی کوته نظران در حالی که فریب نفس و شیطان را خورده­ و می‌گویند: باید بار بار به جنس مخالف چشم دوخت تا دیدنش در نگاه مان عادی شود، چقدر پوچ و به دور از واقعیت است… پاسخ این شبهه را قرن ها پیش امام ابن قیم –رحمه الله- به نیکی داده است؛ آنگاه که از وی پرسیدند در باره مردی چه می‌گویید که به زنی نگاهش می‌افتد و از آن، قلبش گرویده وی می‌شود تا آنجا که کار را برایش دشوار می‌سازد، نفسش به وی می‌گوید: این همه از نگاه اول است، اگر دوباره به وی بنگری این وابستگی از بین می‌رود (چشمت از دیدنش سیر، خاطرت جمع و دلت آرام می‌گیرد).

ابن قیم –رحمه الله- بعد از ادای سپاس خداوند U گفت: این کار به ده دلیل نارواست.. [ما به سه مورد آن اکتفاء می‌کنیم:]

اول این که خدایU ما را به غض بصر (فروهشتن چشم) دستور داده و شفاء قلب را در آنچه بر بنده‌گان حرام ساخته نگذاشته است.

دوم این که پیامبرr از نظر ناگهانی سوال شدند، ایشان دانستند که نگاه اولی در قلب تأثیر می‌گذارد، بناءً، علاجش را در گردانیدن نگاه تجویز کردند؛ نه در تکرار یا دوام آن. [اگر درمان این تأثر قلبی به تکرار یا دوام نگاه می‌بود، به آن اجازه -و بلکه دستور می‌دادند- نه این که از آن منع کنند].

سوم این که هرگاه نگاه اولی [همان‌گونه که از حدیث دانسته می‌شود] تیر زهرآلود شیطان باشد، روشن است که دومی زهرش شدیدتراست، پس چگونه می‌توان یک مسموم و زهررسیده را به زهر درمان کرد؟..».( روضه المحبین: ج۱، ص۹۳)

در آیه مبارکه هم یک ارشارت لطیفی است، آن جا که الله متعال می­فرماید: (قُل لِّلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَیَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ) [آنگاه می‌گوید]: بنگر که چگونه خداوندU در این آیه غض بصر را بر حفظ شرمگاه مقدم نموده‌است، و این بدان جهت است که نگاه پیک زنا و جلورو فجوراست.

خوف سلف صالح از چشم چرانی

بر اساس توضیحات بالا است که سلف صالحین ما در حفظ نگاه شان بسیار جدی بوده و از فتنه نگاه خیلی ترس داشتند، هر چند ایمان‌های قوی و نفس‌های پاکیزه و باصفا داشتند، باز هم در برابر جاذبه زنان خود را ضعیف می‌دیدند.

حضرت انس -رضی الله عنه- می‌گفت: هرگاه زنی از کنارت می‌گذشت، نگاهت را –تا وی دور می‌شود- بر زمین انداز.

امام ابن قیم -رحمه الله- در کتابش: «الطرق الحکمیه» می‌نویسد که حضرت عثمان-رضی الله عنه- بعد از ورود شخصی به محضر ایشان گفتند: «یکی از شما در حالی به نزدم وارد می‌شود که آثار زنا در چشمش نقش بسته است! آن مرد با تعجب پرسید: آیا مگر بعد از پیامبر -صلی الله علیه و سلم- از نو وحی آمده‌است [چنین چیزی را شما چگونه درک کردید در حالی که آنجا حضور نداشتید؟ آیا این بدان معنی نیست که گویی از نو وحی آمده ‌باشد؟] حضرت عثمان‌t [که در پرتو تزکیه نفس و نور ایمان؛ به‌گونه خرق عادت، متوجه اثر زنا در چشمش شده بودند] فرمودند: نه خیر، بلکه فراست راستین و بصارت ایمانی، آن را برای من آشکار ساخت». (الطرق الحکمیه: ج۱، ص۴۳)

ربیع ابن خیثم-رحمه الله- در حالی که در راه روان بود جمعی از زنان از کنار وی گذشتند، وی طوری نگاه و سرش را پائین انداخت که زنان وی را نابینا پنداشته و از شر نابینایی به خدا پناه جستند.

وکیع-رحمه الله- می‌گوید: با سفیان ثوری-رحمه الله- به نماز عید روان شدیم. [از آنجا که در اجتماع نماز عید زنان نیز شرکت دارند] وی گفت: «اولین چیزی که امروز مان را با آن آغاز می‌کنیم، فروانداختن چشم از نامحرمان است».

حسان بن ابی­سنان-رحمه الله- چون از نماز عید برگشت، خانمش به وی گفت: به چند زن زیبا نگاه کردی؟ وی گفت: «به خدا از هنگامی که از نزدت بیرون شدم تا به نزدت برگشتم، جز به شصت پایم نگاه نکردم».  (الدمشقی، غض النظر- المکتبه الشامله/ الاصدار الاول: ج۱، ص۱۷)

درباره ی amweb

همچنین ببینید

گفتار فربه تر از رفتار

عبدالقدیر صالحی دوست دارم این نوشته را با یک پرسش آغاز کنم. پرسشی که ذهن ...

تغییر خودی

درین برهه از زمان، امت اسلامی به کشتیِ شکسته‏ی از هم‌گسسته‌ و توفان‏زده ای می ...

کتاب‌فروشی‌ها را ببندید و … بگشایید

نگارنده: عبد الکریم بکار گزارنده: نعمت الله سبحانی پژوهش‌گری می‌گوید: در پایتخت یکی از کشور‌های ...

از تعصب؛ دور می‏باید، شدن!

نویسنده: عبدالرحمن عزام اسلام دینی است که به اساس کرامت انسانی، همه‏ی انسان‏ها را با ...

امریکا مشغول جنگ بر ضد مسلمانان!

نویسنده: محمد سالم الراشد ترجمه: عبدالخالق احسان بعد از این که ترامپ در نومبر ۲۰۱۶م ...

خدمتی دیگر از انجمن طبی اسلامی افغانستان ( ایما )!

جمعیت اصلاح نیمروز با همکاری انجمن طبی اسلامی افغانستان –ایما، کمپ طبی تخصصی رایگان تداوی ...

مهرورزی به دیگران

نگاشته‌ی: نعمت الله سبحانی محبت و مهرورزی به دیگران یکی از صفات بارز فرستادگان الهی ...

برابری حقیقی

اسلام مساوات و برابری را اساس گذاری نموده، همان¬گونه که تهداب آزادی و برادری را ...

خطرناک¬ترین مرض

نوشته:‌ د. علی القره داغی ترجمه:‌ عبدالملک فاضلی با نگاه پند آمیز در کتاب خداوند ...

گزارشی از خدمات طبی ایما در ولایت زیبای نیمروز

الحمدلله از روز پنجشنبه تا اکنون کمپ طبی تخصصی رایگان که از طرف ( جمعیت ...

هفتمین روز هفته فهم قرآن کریم- هرات

جمعه ۸ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی برنامۀ امروز هفتۀ فهم، با تلاوت مولوی دین محمد محمدی ...

ریزشی برای خیزش

نوشته: سید مسلم لبیب سال را چهار نگاره است مختلف الحال؛ بهار و تابستان، پاییز ...

ششمین روز هفته فهم قرآن کریم- غرب هرات

پنجشنبه ۷ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی برنامۀ امروز هفتۀ فهم، با تلاوت قاری خلیل احمد هروی ...

پنجمین روز هفته فهم قرآن کریم- غرب هرات

چهارشنبه ۶ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی برنامۀ پنجمین روز از هفتۀ فهم، با تلاوت مفتی حبیب ...

چهارمین روز هفته فهم قرآن کریم- غرب هرات

سه شنبه ۵ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی برنامۀ چهارمین روز از هفته فهم، با تلاوت قاری ...

چهارمین روز هفته فهم قرآن کریم- غرب هرات

سه شنبه ۵ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی برنامۀ چهارمین روز از هفته فهم، با تلاوت قاری ...

سومین روز هفته فهم قرآن کریم- غرب هرات

دو شنبه ۴ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی برنامۀ امروز با تلاوت قاری محمد نادر شریفی و ...

نماز صبح توشه‏ی رهنوردان

نویسنده: ماهر إبراهیم جعوان ترجمه: محفوظه جامی الاحمدی عبدالله بن مسعود (رضی الله عنه) می ...

تقویت ایمان در قلب ها چگونه صورت می گیرد؟

نوشته:‌ حسین حسین شحاته / ترجمه:‌ عبدالخالق احسان قلب جایگاه ایمان: خداوند عزوجل به فضل ...

دومین روز هفته فهم قرآن کریم- غرب هرات

یک شنبه ۳ سرطان ۱۳۹۷ خورشیدی {الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَنزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْکِتَابَ وَلَمْ یَجْعَل ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

https://archive.org/download/TalaAlbadr.11/11.talaAlbadr.mp3