خانه / صفحه اصلی / آرشیو مطالب / آثار و پیامدهای اصلاح

آثار و پیامدهای اصلاح

نویسنده: محی الدین عریف شکیبانی
تغییر و تحول جزء لاینفک طبیعت و سرشت مادیات است، جهان مادی گرفتار تحولات و دگرگونی هاست، جامعه متشکل از افراد، و افراد جامعه بصورت طبیعی، به سبب تفاوت در روحیات، خلق و خوی و اخلاقیات و تفکر و اندیشه، با هم اختلاف دارند، و احتراز از اختلافات در جامعه، امری غیر ممکن است؛ چراکه طبیعتاً و فطرتاً تفاوت ها در حوزه فکری و رفتاری هر از گاهی در عمل اجتماعی و روابط بین مردم تنش ایجاد می‏کند، و امید اینکه جامعه هرگز گرفتار تنش و اختلاف نشود، امیدی دور از فطرت انسان و خلاف طبیعت اوست.
از طرفی ترکیب وجودی انسان، یعنی طبیعت روحی و مادی او، وی را درگیر مبارزه درونی و بیرونی ساخته است، این‌ها همه بیانگر فلسفه ی انزال کتب و ارسال رسل، و نقش اصلاح و اصلاحگری در جوامع بشری است.
دین اسلام، دین کامل و جامع و مطابق فطرت و طبیعت بشر است؛ بنابراین طبق تقاضای فطرت انسانی، خداوند دستور داده، تا گروهی به عنوان اصلاحگر همیشه در جامعه وجود داشته باشد.
همان طوریکه اختلاف نظر، یک امر فطری است، اصلاح هم یک امر طبیعی می باشد، ورهمان قسمی که تغییر و تحول و دگرگونی‏ها همیشگی و دائمی است، اصلاح را هم اسلام بطور دائمی مد نظر گرفته است.
ازین رو وظیفه مصلحان بسیار دشوار و سنگین است، مصلحان از یک طرف باید به اصلاح افراد و خانواده ها و جامعه بپردازند و از جانبی رابطه ی سالم بین دو طرف یا دو گروه، دو قوم و دو کشوری که به دلیلی از دلایل از همدیگر رنجیده اند، ایجاد نمایند.
خداوند میفرماید:‏ {لاَّ خَیْرَ فِی کَثِیرٍ مِّن نَّجْوَاهُمْ إِلاَّ مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَهٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلاَحٍ بَیْنَ النَّاسِ وَمَن یَفْعَلْ ذَلِکَ ابْتَغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِیهِ أَجْراً} (عَظِیماً ‏در بسیاری از نجواها و پچ پچ هایشان خیر و خوبی نیست، مگر در نجواها و پچ پچ های آن کسی که به صدقه و احسانی یا به کار نیکو و پسندیده ای یا اصلاح بین مردم دستور دهد. هر که چنین کاری را به خاطر رضای خدا انجام دهد، خداوند پاداش بزرگی را بدو عطاء می‌کند.)
و در جای دیگری میفرماید: {وتَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِّ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ} (در راه نیکی و پرهیزگاری همدیگر را یاری و پشتیبانی نمائید، و همدیگر را در راه تجاوز و ستمکاری یاری و پشتیبانی مکنید.)
در فرهنگ قرآنی در ارتباط به جوامع بشری، کلماتی مورد تائید اند، که بیانگر ارزش و جایگاه صلح و اصلاح بین امت مسلمه و جهان باشند.
از دیدگاه قرآن اول انسان باید خود را اصلاح نموده و اعمالی انجام ندهد، که سبب تنش و اختلاف بین جامعه گردد، و اگر جامعه دچار تنش و کدورت و اختلاف گردید، هر انسان مؤمن منحیث وظیفه ی شرعی مأمور است، تنش زدایی کرده، و جامعه را از پرخاشگری و تجاوزات و بی عدالتی ها نجات دهد.
مؤمن منزوی و گوشه گیر نیست، مؤمن باید اهل حق و حق گوئی و روحیه اجتماعیت بوده و رابطه‏ی خود را با خدا و با خلق الله بر قرار نموده، و خود را در برابر ادای حقوق و انجام تکالیف ملزم بداند.
مسلمان باید به حق نفس خود، حقوق خانواده، اولاد، پدر، مادر، همسایگان و حقوق کل مردم و جامعه توجه نموده، و اهل صفا و صمیمیت باشد.
آنانکه خاطر مکدر و پر کین و عداوت دارند، باید زیر چتر اصلاح قرار گیرند.
ایجاد اصلاح بمعنی عام که شامل اصلاح فردی و اجتماعی و اصلاحات سیاسی اقتصادی و فرهنگی و… میباشد، آثار و برکات دنیوی و اخروی فراوانی دارند که در این بحث ان شاءالله پیرامون آنها صحبت خواهیم نمود.
خداوند پیامبران را به عنوان نجات دهندگان و مصلحان بزرگ یادآوری می نماید. رسولان الهی در دنیا صلح آرامش و آشتی بین بشریت را به ارمغان آوردند، و آنان را به تشکیل حکومت عدالت و انسجام امور سیاسی و بین المللی و تعاون و کمک به انسان ها دستور داده، و از هر گونه انحراف، دروغ، نا امنی، فقدان آسایش و آرامش جلوگیری نموده اند.
آثار و پیامدهای اصلاح
بطور خلاصه به چند مورد اشاره می کنیم:
ایجاد تقوا و پرهیزگاری واخلاق نیک در جامعه
یکی از پیامدهای مهم و اصلی اصلاح، ایجاد تقوا و رفق و مدارا در بین افراد جامعه است، اصلاح به جامعه عزت می دهد، تقوا واخلاق نیکو، تشکیل مدینه فاضله، ایجاد محبت و صمیمیت در بین افراد و خانواده ها و در جامعه، از پیامد ها وآثار بارز اصلاح به شمار می رود.
رفق و مدارا از اصول مهم اخلاق اجتماعی و از مصادیق قدرت اخلاقی است، که به برکت عملی شدن قوانین شریعت اسلام و اصلاح فرد و جامعه توسط فرامین الهی بوجود می آید .
این اصل، کارساز ترین و کم هزینه ترین روش ممکن، برای نفوذ در دیگران و ایجاد محبت و صمیمیت و دوستی بین افراد جامعه است، رسول الله صلی الله علیه و سلم نمونه بارز این ویژگی میباشد، و قرآن این خصوصیت را عامل توفیق آن حضرت در انجام رسالت می داند.
اجرای عدالت
یکی دیگر از آثار عملی اصلاح، اجرای عدالت است؛ زیرا اول اصلاح از فرد شروع می شود و زمانی که فرد قوا و صفات خود را تعدیل کند، و بر جاده اعتدال قدم بگذارد، طبعاً همۀ امور جامعه به اصلاح خواهد آمد؛ زیرا جامعه متشکل از افراد است، و آنگاه بدون شک و تردید مردم در انجام تکالیف و بدست آوردن امتیازات از کوچه عدالت انحراف نخواهندکرد، و در واقع اصلاح، محکمه ی وجدان را در جامعه زنده می نماید، وآنگاه انحرافات و بی عدالتی وظلم در جامعه محلی از اعراب نخواهد داشت.
حاکمیت معنویت در جامعه
یکی دیگر از آثار و پیامدهای اصلاح در مجتمع بر مبنای آموزه های اسلامی، جاری کردن معنویت در کار و در همه ی روابط اجتماعی است، ورود معنویت در این ساحات این امکان را به افراد جامعه خواهد داد، که چشم انداز بهتری را در خانواده و جامعه ی خویش بدست آوردند، ایجاد معنویت در ساحه کار و روابط اجتماعی قاعده عظیمی است، که از انوار الهی سر چشمه گرفته و می تواند نیروی قدرتمندی را برای زندگی افراد به ارمغان آورد.
ایجاد وحدت
یکی از آثار گرانبهای اصلاح، بدست آوردن وحدت است، باید تلاش کنیم تا ساختار درونی جامعه ی خود را درست کنیم، تا وحدت اعتقادی و اخوت دینی بدست آید، درین خصوص اصلاح را باید از افراد، خانواده ها، مساجد، مجتمعات، از ابتدای دوره کودکستان شروع کنیم تا به وحدت واقعی برسیم، توجه به اعتقادیات مردم به شکل عام و به اطفال از همان دوره کودکی و دبستانی، و محوریت قرار دادن آن سبب وحدت جامعه میگردد.
فقر زدایی
اصلاح فرد و جامعه می تواند تابوت فقر را دفن نماید. در جهان بینی اسلامی نظام خلقت به حدی منظم و مرتب است که اگر انسان ها در استفاده و بهره برداری از نعمت‏های روی زمین و عالم طبیعت، قوانین الهی را رعایت کنند، و آنها را به اجرا در بیاورند، در هیچ وقت و زمانی به مشکل اقتصادی و بحران های ناشی از فقر مواجه نخواهند شد، عامل فقر ناشی از تضاد میان شکل تولید و روابط توزیع نیست؛ بلکه ریشه در عدم رعایت قوانین الهی در مواهب خدادادی دارد، و امروزه فقر زدایی نیاز مند اصلاح امور اقتصادی در جامعه است، نظام بانکی باید اصلاح گردد، عدالت در توزیع رعایت شود، اگر اصول و مقررات نظام اقتصادی اسلام آن طور که هست در جامعه اجرایی شود، یقیناً فقر ریشه کن خواهد گردید، اصل زکات، خمس، صدقه، عدم رباخواری، صداقت در معاملات، درنظر داشتن شرایط انواع بیع، احتکارنکردن، رعایت احکام خرید و فروش و دیگر اصول اقتصادی دین مبین اسلام، جامعه را اصلاح می نماید و ایجاد اصلاحات در حوزه اقتصادی، به مشکل فقر خاتمه میدهد.
نقل شده که حضرت عمر فاروق رضی الله عنه امیری را به محلی فرستاد و گفت زکات را از اغنیاء بگیر و بر فقرا توزیع کن، سال اول همه ی زکات را برای فقراء و مساکین داد، اما سال بعد قسمتی از زکات را به بیت المال مسلمانان برگرداند، و در سال های دیگر همه زکات را آورد، و به بیت المال مسلمانان تحویل داد، حضرت عمر بن خطاب رضی الله عنه برایش گفت، نگفتم زکات را برای فقراء و مساکین بدهید؟ فرمود سال اول و دوم که زکات را برای فقراء توزیع نمودم، بعد از آن فقیری در آن جا پیدا نشد که برایش زکات بدهم.
کامیابی دارین
بازتاب اصلاح را می توان در دنیا و آخرت مشاهده نمود. در دنیا موجب انسجام و تعاون بیشتر میان مومنان و رهایی از هر گونه ناامنی و فقدان آسایش و ارامش شده، و در آخرت سبب می شود، تا کارهای مومنان به سامان و صلاح رسیده و از فساد و آسیب در امان باشد.
توبه
یکى از پیامدهای اصلاح توبه کردن است، هدف اصلاح، تطهیرقلوب و بازگشت مردم از اعمال زشت می باشد، بناءً یکی از آثار و پیامدهای اصلاح فرد در جامعه، کناره گیری شان از اعمال نا مناسب وغیر شرعیست،
و انسان گناهکار وقتى، از قبح گناه و معاصى آگاه گردد، متوجه مى‏شود، که چه فاصله اى بین او و خالقش افتاده است، پشیمان و متألّم مى‏شود و این آتش پشیمانى و تألّم، سراسر روح و جانش را فرا مى‏گیرد، توبه می کند، در واقع توبه یک انقلاب و دگرگونى را در درون او بوجود می آورد، و خداوند که توبه کنندگان را دوست دارد، تمامى آثار شوم، ریشه‏هاى گناه و سیئات او را توسط توبه سوزانده و ضمیرى پاک و نهادى آرام و قلبى مملو از عشق به خالق را برای توبه کننده اعطا می نماید.

درباره ی احمد صمیم منیب

همچنین ببینید

با سجده به خدایت نزدیک شو عنوان عربی: واسجد واقترب

محمد کمال الدین: برگردان: عبدالملک فاضلی سجده اوج درجه ی تذلل و خشوع در پیشگاه ...

هنر بدست آوردن دیگران (فن احتواء الاخرین)

بقلم: عبد الصمد الفقی مترجم: عبدالملک فاضلی توانایی جذب دیگران موضوعی ایست که شخصیت داعی ...

ابر مرد دیگری که در سایه های قرآن قامت کشید! (عبدالحمید بن بادیس)

یاد داشت: پیوسته قابل یاد آوری می دانم که پرداختن به زنده¬گی شخصیت های اسلامی ...

فال بینی و عقیده به آن

نویسنده: الحاج مولوی سید عبداللطیف (راضی ادرانی) چگونه مردم با معتقدات غلط به دامان جادوگران ...

هر دم از این باغ! بری میرسد!

عبدالله باغچه مهتری در شماره ۲۲۳ دوشنبه ۵ جدی ۱۳۹۰روزنامه اتفاق اسلام تحت عنوان «نیاز ...

جلو چشم اطفال سگریت نکشید!

مترجم: عبدالجبار مطمئن علمای زیادی از ضررهای بزرگ سگریت و شومیت و حرامیت شان بحث ...

اساسات آرامش روح و روان در برابر اخبار نومید کننده‌ی اهل زمان

نگارنده: محمد موسی شریف گزارنده: استاد نعمت الله سبحانی در عصر کنونی فساد و بزه‌کاری ...

در قبال دعواهای فرزندانمان چه واکنشی نشان دهیم؟

منبع: www.joljol.com وتلخیص و ویرایش نجیبه صالحی استاد فرهنگ محجوبه هروی مقدمه دنیای صمیمی خانواده ...

چگونگی تقویت ایمان در دلها

نوشته:‌ حسین حسین شحاته ترجمه:‌ عبدالخالق احسان قلب جایگاه ایمان: خداوند عزوجل به فضل و ...

نیاز اسلام به مردان زنده و احیا گر!

غلام حضرت « حمیدی » مبرهن است که هیچ دین و آیینی نمی تواند زنده ...

فشار خون چیست؟

خون برای گردش موثر در عروق بدن از نیرو و فشاری برخوردار است که آن ...

با صادقان!

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَکُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ [٩:١١٩] ای مومنان! از (مخالفت فرمان) ...

چرا خداوند(ج) رجل گفت وبشر نگفت؟!

ترجمه: عبدالجبار مطمئن در یکی از صنفهای پوهنتون که تعدادی زیادی محصلین شرکت کرده بودند، ...

تأملی بر دنیای اذکار و دعاهای پیامبر اکرم

مولوی ضیاءاحمد فاضلی مسؤول مدرسه احیاءالعلوم شکی نیست که ذکر و یاد الهی ایمان را ...

شادی و سرور از دیدگاه قرآن

دکتر محمود ویسی چکیده یکی از تمایلات و استعدادهای درونی انسان میل و نیاز به ...

رفتار اقتصادی افغانها در دام فرهنگ تکلف گرایی

نویسنده: عثمان عادل فرهنگ از برجسته ترین عواملی است که در درازنای تاریخ بشر به ...

قیامت کی است؟ متی الساعه؟

دکتور شمس الحق سلیم چندی قبل خبری در سرتاسر دنیا پخش شد و خیلی ها ...

عفت کلام

نوشته: عزیزاحمد سلجوقی زبان که در تمام ادوار تاریخ وسیله افهام و تفهیم بوده و ...

هنر بدست آوردن دیگران ( فن احتواء الاخرین)

بقلم: عبد الصمد الفقی مترجم: عبدالملک فاضلی توانایی جذب دیگران موضوعی ایست که شخصیت داعی ...

خود را محاسبه کنید

ترتیب کننده: غلام حضرت (حمیدی) محاسبه چیست : اینکه ارزیابی کند انسان مسلمان اعمال روز ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

https://archive.org/download/TalaAlbadr.11/11.talaAlbadr.mp3