خانه / صفحه اصلی / آرشیو مطالب / مسجد، سازنده‏ ی امت

مسجد، سازنده‏ ی امت

نوشته: محمد ابراهیم یوسفی
در طول تاریخ زندگی بشری همواره انسانیت در پی آن بوده تا برای عبادت آنچه که به آن باور و عقیده داشته مرکز و محلی برای راز و نیاز با معبود خود داشته باشد، در تاریخ ادیان سماوی و زمینی کمتر مشاهده شده که شهر و دیاری خالی از معبد و کلیسا و کنیسه باشد. معابد همواره محلی برای تجمع طیف های مختلف انسانها جهت مشوره و پیدا کردن راه حل مشکلات زندگی شان بوده است یعنی به علاوه عبادت معبودشان به مسایل دیگر زندگی نیز توجه شده است.
بنابر آنچه که در فوق به آن اشاره شد، اسلام عزیز برای مسجد حساب ویژه باز نموده و از منظر خاصی به این مکان می نگرد، قرآنکریم در آیات متعدد از مسجد یاد آوری می کند، و از معماران مسجد تذکر به میان آورده و بزرگمردانی مانند ابراهیم و سلیمان را ذکر می نماید که سازنده گان این معابد بوده اند، خداوند متعال مسجد را خانه خود دانسته و برترین مردم یعنی ابراهیم و اسماعیل دو پیامبر بزرگ را به عنوان خادمان خانه خود معرفی می نماید{وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِیمَ وَإِسْمَاعِیلَ أَنْ طَهِّرَا بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَالْعَاکِفِینَ وَالرُّکَّعِ السُّجُودِ } [بقره: ۱۲۵] و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه ما را برای طواف کنندگان و اعتکاف کنندگان و رکوع و سجده کنندگان، پاک و پاکیزه کنید.
مسجد الحرام و مسجد الاقصی دو مسجدی اند که از پیشنه تاریخی طولانی بر خوردار بوده و همواره ملت های متعددی در محور این دو مسجد جمع شده و از معنویات و فیوضات آن بر خوردار شده اند. {إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّهَ مُبَارَکًا وَهُدًى لِلْعَالَمِینَ} [آل عمران: ۹۶] نخستین خانه ای ( از حیث قدمت و حرمت که با دست انبیاء جهت پرستش و نیایش صحیح خداوند یگانه ) برای مردم بنیانگذاری گشته است، خانه ای است که در مکّه قرار دارد ( و کعبه نام و از لحاظ ظاهر و باطن ) پربرکت و نعمت است.
قوت مساجد و معابد برای جهت دهی و بیداری ملت ها از دید هیچ کس پوشیده نیست، به همین جهت دیده می شود آنانیکه از نقش مسجد در بیداری ملت شان بهره بردند در بازسازی معنوی و مادی آن توجه وِیژه نموده و برای حفظ و مراقبت آن تلاش فراوان نمودند. و در جانب مقابل نیز دیده میشود آنانیکه از بیداری ملتها هراس دارند برای تخریب مادی و معنوی از هیچ تلاش دریغ نمی ورزند، و گاهاً برای آنکه چهره خود را چهره دوستانه معرفی کنند و بر علیه مومنان توطئه چینی و دسیسه نمایند به ایجاد چنین پایگاه ها می پردازند، که ما نمونه آن را در ساخت مسجد ضرار می بینیم.
آنچه که در تاریخ درخشان اسلامی جلب توجه میکند، همانا توجه جدی پیامبرصلی الله علیه و سلم به ساخت و ساز مسجد می باشد، جالب است پیامبردر سفر هجرتش هنوز در حاشیه شهر مدینه قرار دارد که اساس اولین مسجد را در جامعه اسلامی نو بنیاد مدینه میگذار و تا آنکه به شهر مدینه می رسد دو سه مسجد را در مسیر راه خود به سوی آن شهر اساس گذاری می کند، و هنگامیکه ساخت مسجد النبی را آغاز می نمایند خود عملاً در امر ساخت و ساز مسجد با سایر یارانش سهم گرفته واز این کار احساس خوشی و لذت می نمایند، چنانچه یاران خواستند تا مانع کار شان شده اما ایشان برای آنان جواب میدهند(مرا واگذار و بار کسی دیگری را حمل کن، چراکه تو از من به خداوند نیازمندتر نیستی)
بناءً ساخت مسجد از جمله مهمترین پایگاهها برای ساختار امت در جامعه اسلامی محسوب می گردد. و مسجد محل تربیه و تولید انسان های الگو برای جوامع بشری است{… لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ یَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِیهِ فِیهِ رِجَالٌ یُحِبُّونَ أَنْ یَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ یُحِبُّ الْمُطَّهِّرِینَ } [توبه: ۱۰۸] مسجدی ( مانند مسجد قبا ) که از روز نخست بر پایه تقوا بنا گردیده است ( و مراد سازندگان آن تنها رضای الله بوده است ) سزاوار آن است که در آن برپای ایستی و نماز بگزاری. در آنجا کسانی هستند که می خواهند ( جسم و روح ) خود را ( با ادای عبادتِ درست ) پاکیزه دارند و خداوند هم پاکیزگان را دوست می دارد.
با کمی دقت و تأمل در سیره پیامبر صلی الله علیه و سلم همانا نقش مسجد در زندگی ما تجلی بیشتر خواهد داشت و در شرایط کنونی نیاز است این دقت لحاظ گردیده تا تبلیغات سوء بر علیه مساجد سبب نشود ذهنیت جامعه ما را نسبت به این سنگر تاریخی و معنوی مخدوش سازد.
با توجه به آن چه گفته آمدیم، نکات ذیل قابل یاد آوری است:
۱- مسجد مهمترین پایگاه در ساختار جامعه اسلامی است، چنانچه پیامبر بزرگوار اسلام با همان مسجدی به ظاهر ساده توانستند جامعه یی نوین و الگوی به بشریت تقدیم نمایند که تاریخ انسانی مثالش را کمتر در خود دیده است، و امروزه مساجد ما با امکانات فراوان نیز این توانایی را دارد که باری دیگر نقش اساسی خود را با قوت ایفا نماید.

۲- منحصر کردن مسجد تنها برای عبادت همانا از نقش شمولیت مسجد در حل قضایای اجتماعی و فرهنگی امت اسلامی می کاهد و سبب کم رونق شدن نقش کلیدی مسجد می شود، در صدر اسلام مسجد النبی به علاوه عبادت پروردگار محل عقد نکاح، مشوره های اساسی با پیامبر، تدویر جلسات قضایی، محل خدمات رسانی به مسلمانان، مدرسه تعلیمی و تربیتی و محل فرماندهی نظامی آن حضرت بود، و بالتبع در قرون بعدی نیز به همین شیوه تربیت شده گان مکتب نبوی با مسجد تعامل می نمودند و تاریخ شاهد موفقیت های چشمگیر شان در همه عرصه ها بود.
۳- مسجد سازی و توجه به آبادانی مسجد نشانی از ایمان به الله متعال است({إِنَّمَا یَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلَاهَ وَآتَى الزَّکَاهَ وَلَمْ یَخْشَ إِلَّا اللَّهَ فَعَسَى أُولَئِکَ أَنْ یَکُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِینَ} [توبه: ۱۸] تنها کسی حق دارد مساجد خدا را ( با تعمیر یا عبادت ) آبادان سازد که به خدا و روز قیامت ایمان داشته باشد و نماز را چنان که باید بخواند و زکات را بدهد و جز از خدا نترسد. امید است چنین کسانی از زمره راه یافتگان باشند.
و در فرمایش پیامبر بزرگوار اسلام تذکر رفته « إِذَا رَأَیْتُمُ الرَّجُلَ یَعْتَادُ الْمَسْجِدَ فَاشْهَدُوا عَلَیْهِ بِالإِیمَانِ ». قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ (إِنَّمَا یَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ(سنن بیهقی) چون شخص را دیدید که به مساجد پیوسته می آید به ایمان داشتن او گواهی دهید. خدای عزوجل فرمود: { إِنَّمَا یَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ… } همانا آباد می کند مساجد خدا را آنکه به خدا و روز رستاخیز ایمان آورده است.
به همین گونه آنانیکه در پی تخریب مساجد تلاش می ورزند ظالمترین کسان معرفی شده اند({وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ یُذْکَرَ فِیهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِی خَرَابِهَا} [بقره: ۱۱۴] و چه کسی ستمگرتر از کسانی است که نگذارند در مساجد و اماکن عبادت خدا، نام خدا برده شود، و در ویرانی آنها بکوشند.
پیامهای که از این آیه مبارکه میگریم!
– دشمن از در و دیوار مسجد نمی ترسد لذا ترس دشمن از بیداری مسلمانان است و مسجد محل بیدارگری مسلمانان می باشد.
– خرابی مسجد با بیل و کلنگ نیست هر برنامه ی که از رونق مسجد بکاهد تلاش در خرابی آن است.
– مساجدی مورد قبول هستند که در آنها یاد خدا زنده شود، مطالب خدا پسند و احکام خدا بازگوشود(یُذْکَرَ فِیهَا اسْمُهُ)
– مساجد سنگر مبارزه اند لذا دشمن سعی در خرابی آن دارد.(و سعی فی خرابها)
۴- رسالت امامان و متولیان در فعال ساختن نقش دوباره مسجد در عصر کنونی: پروپاگندهای که امروز از طرف عده یی متوجه مراکز دینی خصوصاً مساجد می شود، و مساجد را مرکز وحشت و افراط گرایی تلقی نموده و ادعاهای از این دست از جانب شان صورت گرفت و بازتاب کلانی در سطح رسانه ها و فضای مجازی داشت و از جانبی کنش و واکنش های موافقین و مخالفین را نیز به همراه داشت. عامل عمده و اساسی آن به کسانی برمی گردد که عهده دار مسئولیت مادی و معنوی مسجداند، اگر امامان ما به سیره رسول اکرم صلی الله علیه و سلم و سلف صالحین نگاه عمیق و دقیق داشته و برای احیاء دوباره مسجد همان روش را برای خود الگو قرار دهند، و نقش محوری مسجد را دوباره در جامعه اسلامی زنده کنند، دیگر کسی به خود جرأت نخواهد داد تا انگشت انتقاد بالای مساجد گذاشته و از کاه کوهی بسازند، و عده یی مغرض از این تبیلغات واهی برای خود سوژه درست کنند و برای تخریب اذهان جوانان ما وسایل شان را بکار اندازند.
۵- وظایف مسلمین در قبال مساجد.
– توجه به عمارت مادی و معنوی مسجد، چنانچه الله متعال این عمل را ستایش می کند. (انما یعمر مساجد الله من آمن بالله والیوم الاخر
تنها کسی حق دارد مساجد خدا را ( با تعمیر یا عبادت ) آبادان سازد که به خدا و روز قیامت ایمان داشته باشد
– توجه به نظافت مادی و معنوی مسجد. (وعهدنا الی ابراهیم و اسماعیل ان طهرا بیتی للطائفین و القائمین) و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم ( و بر عهده ایشان گذاشتیم ) که خانه ما را برای طواف کنندگان و اعتکاف کنندگان ( و ماندگاران در آن ) و رکوع و سجده کنندگان، پاک و پاکیزه کنید.
یَا بَنِی آدَمَ خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ ای آدمیزادگان! در هر نماز گاه و عبادتگاهی، خود را ( با لباس مادی که عورت شما را بپوشاند، و با لباس معنوی که تقوا نام دارد ) بیارائید.

– اُنس گرفتن با مسجد.( و رجل قلبه معلق بالمساجد اذا خرج منه حتی یعود الیه)بخاری مردی که دلبسته مسجد باشد و حتی زمانی که بیرون از آن بسر بَرد، قلبش وابسته به خانه ای از خانه های خدا بوده و جسمش نیز به تبعیت از قلب، مشتاق آنجا باشد {أحب البلاد إلى الله تعالى مساجدها, وأبغض البلاد إلى الله أسواقها) مسلم، محبوبترین مکانها نزد خدا مساجد است و زشت ترین مکانها بازارها است.
– فراگیری علوم دین، مسجد محلی است که بطور عملی می توانیم خیلی از قضایا زندگی مان را از آنجا بیاموزیم، شاید برای خیلی از مردم مان فراگیری علم و دانش از طریق مکاتب و دیگر نهاد تعلیمی میسر و ممکن نباشد، اما هرگاه با مسجد تعلق و ارتباط داشته باشد می تواند به آسانی با خیلی از مسایل دین آشنا گردد.
– رعایت و حفظ آرامش مسجد، چراکه مسجد خانه الله متعال است بناءً در حفظ حرمت خانه الهی باید کوشا بوده و از بحث و جدال مسایل دنیوی جداً باید خود داری صورت گیرد تا به این مکان مقدس هتک حرمت نشود. {إذا رأیتم من یبیع أو یبتاع فی المسجد فقولوا: لا أربح الله تجارتک، وإذا رأیتم من ینشد فیه ضاله فقولوا: لا رد الله علیک ضالتک}نسائی ، هرگاه مشاهده کردید که در مسجد معامله دنیوی صورت میگرد، پس بگوئید که خداوند به تجارت و معامله تان برکت ندهد، و هرگاه دیدید کسی در مسجد در جستجوی گمشده خویش است، بگوئید خداوند بر تو برنگرداند.
– دفاع از ساحت مقدس مسجد، مسجد باید در تاروپود عقیده مومن جای داشته باشد، هرگاه کسانی از روی غرض و کج فهمی قصد تعرض داشته باشند، همانطوریکه از جان و مال هنگام تعرض دفاع صورت میگیرد باید از جایگاه مسجد دفاع صورت گیرید.

درباره ی احمد صمیم منیب

همچنین ببینید

مردی با اندشه های سبز همیشه بهار

بهار فصلی به دلها نزدیک است. همه کس بهار را دوست دارد. با شنیدن واژه¬ی ...

این قافله در حرکت است

نوشته:‌ نور احمد صمدی شاید زیاد شنیده باشیم که «الله متعال انسان های نیک را ...

احساس همرایی با الله تعالی

رضایت الله تعالی اساس هدف و خواسته¬ی¬ دعوتگر در مسیر راه و زندگی¬اش است. بدین ...

گزارش هفته سیرت – ولایت غور

دفتر ولایتی جمعیت اصلاح غور به مناسبت دوازدهم ربیع‌الاول سال‌روز ولادت با سعادت پیامبر بزرگوار ...

تهدید آخر!

اظهار عجز پیش ستم پیشه ابلهی است ، اشک کباب باعث طغیان آتش است! خلیل ...

علم وجهاد

تخلص وتصرف از کتاب دانش ودین داری از داکتر قرضاوی حفظ الله احمد ضیاء منیب ...

اهمیت تربیت کودک

نویسنده: محمد فرید فائز خداوند کائنات را در هفت طبقه خلق نمود و در آن ...

نیاز آدمیان به تربیت ایمانی

نگارنده: دکتر یوسف قرضاوی گزارنده: نعمت الله سبحانی از خلال تجارب زندگیم و سپری کردن ...

نظام غرب و تناقض در حقوق بشر

اسلام دینی است که از سوی الله متعال که به همه ی شئون و نیازهای ...

این قافله در حرکت است

نوشته:‌ نور احمد صمدی شاید زیاد شنیده باشیم که «الله متعال انسان های نیک را ...

نظرگاه خداوند در وجود آدمی

پیامبر (ص) در حدیثی که امام مسلم آن را روایت نموده است، فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ ...

از زمانی که رب العالمین بنی آدم را آفرید، برای هدایت و رهنمائی شان، پیامبری ...

قصه های از لحظات اخیر زندگی

ترجمه: عبدالملک فاضلی بدون شک هر کدام ما یقین داریم که دنیا جای همیشگی نیست ...

چرا مشتاق اسلام شدم!

نوشته: ام راشد ترجمه و تصرف: احمد فرید فرزاد هروی اسلام دارای ویژه گی های ...

آیا موسیقی غذای روح است؟

نوشته: داکتر غلام رسول شفیق خاطره¬یی جالب در مورد اثرات موسیقی بالای روان انسان: همه¬ی ...

ارزیابی خودی

محاسبه یکی از وسایل مهم و اساسی تربیت اسلامی برای اصلاح، تهذیب، رشد و بالندگی ...

به سوی تغییر

حرکت به سوی تغییر از مقولاتی است که امروز بیشتر از همه زمانه ها پیرامون ...

دروغ آفت ایمانی

ایمان به مثابه درختی است که باید متوجه اش بود، تا از گزند آفاتی که ...

مقام معنوی انسان!

انسان، به دنیا می آید و سرمایه های مانند دست و پا و چشم و ...

آژیر خطر

نوشته: عبدالباری قانت در شماره¬ی ۱۰۰ معرفت پیش در آمدی در باره¬ی هویت اسلامی و ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

https://archive.org/download/TalaAlbadr.11/11.talaAlbadr.mp3