خانه / صفحه اصلی / آرشیو مطالب / نگاهی به رویارویی دو تمدن

نگاهی به رویارویی دو تمدن

به قلم: محمود مدرس نور

آمدن کشورهای غربی که وارث و نماد استعمارگران دیروز و صلیبیان روز پیش تر است، به کشورهای اسلامی از سوی آگاهان و اندیشمندان به گونه های مختلف بررسی می شود: عده یی آنرا از روی خیرخواهی، عده یی برای چپاول ثروت های طبیعی، عده یی در جهت مبارزه با تروریسم و آوردن ثبات، عده یی برای گسترش مسیحیت…. می دانند. حالا علت این آمدن هرچه باشد، یقینا به قصد خیرخواهی نیست. در این مجال کوتاه نگاهی دارم به رویارویی و کشمکش تاریخی این دو تمدن، اسلام و مسیحیت.
رویایی با مسیحیت که بعد ها نماد آن غرب شد از نخستین روزگاران پیدایش اسلام شروع شد:
۱٫ اولین رویارویی غزوه تبوک بود، امتحان بزرگ در اوج گرمای تابستان حجاز، کسانیکه اشتراک کردند رستگار و کسانیکه به بهانه های مختلف با داشتن توانایی از اشتراک امتناع کردند، ناکام شدند؛ جنگی که با پیروزی مسلمین خاتمه یافت.
۲٫ بعد از آن، مهمترین جنگ با مسیحیت یرموک بود، جنگی بزرگ به رهبری مردی بزرگتر- خالد بن ولید، گویا همیشه تقدیر با تدبیر خالد موافق است، دومین پیروزی بزرگ بعد از تبوک؛ هرچند سرکوبی رومیان توسط اسامه بن زید در ابتداء خلافت صدیق اکبر هم قابل یاد آوریست اما نه به عظمت این پیروزی.
۳٫ فتح کامل شام این بار به سپه سالاری مردی قوی و امین، ابوعبیده بن جراح با همکاری و تدبیر شمشیر زن قهارتاریخ خالد بن ولید.
۴٫ فتح سیاسی بیت المقدس و فلسطین توسط خلیفه یی که لباس های کهنه و مندرس به تن داشت، اما هیبت و هیمنت اش جهان آن روز را به لرزه می افکند، عمرفاروق. فتح فلسطین در حقیقت تیرخلاصی بود بر حکمرانی و حکمروایی مسیحیت در شرق.
۵٫ حمله دریایی به قبرس به فرماندهی مرد با سواد، رهبری قابل و سیاستمدار زیرک، مردیکه نامش در کنار نام کاتبان وحی قید شده و در نخستین روزگاران جوانی فتح مکه را به چشم و سر دیده و ایمان آورده بود- معاویه بن ابی سفیان- اولین امیرالبحر لشکر اسلام. حاکم سرزمین شام که از طرف خلیفه دوم مقرر شده بود و در دیدار از شام، خلیفه دوم اورا کسرای عرب خوانده بود.
نیروهایش تا محاصره قسطنطیه پیش رفت، اما قبل از فتح، شهادت جانسوز و جهانگداز خلیفه سوم واقع شد. لشکر اسلام مجبور شد که عقب نشینی کند.
۶٫ بعد از این شکست ها و رهایی ملت های مظلوم از دست حکام ظالم و بی عدالت، مسیحیت رفت که تجدید قواء و تجهیز نیرو کند. این تجدید و تجهیز بیش از چهار صد سال طول کشید. زمانی برگشت که دیگر آن شمشیرهای بُران عرب و از جهانگشایان چون خالد، مقداد بن اسود و از سیاستمداران چون هارون و مامون یادی در خاطرات و آهی پر از حسرت در سینه ها مانده بود. عرب مسحور ومسجون متکاهای نرم، دلربایان حورنما و غذاهای گوناگون شده بود. این لذت ها چونان عنکبوت با تارهای نرم عرب را محکم در آغوش گرفته بود. موقع مساعد بود که فلسطین سرزمین مقدس هرسه ادیان سماوی، از مسلمین پس گرفته شود.
۷٫ اما مسیحیت در محاسبات خود ترکان آسیای میانه که تازه اسلام آورده بودند، از قلم انداخته بود! مسیحیت آتش زیر خاکستر را شعله ور کرد و فتنه خوابیده را بیدار، گویا کسانیکه آتش این جنگ را روشن کردند نمی دانستند، که قرار است که این جنگ بیش سه قرن طول بکشد! جنگ مشهور در منطقه «ملازگُرد» اولین رویایی جنگ صلیبی به رهبری سلطان آلپ ارسلان دومین پادشاه ترکان سلجوقی و طرف مسیحی به رهبری «رومانوس دیوژن»، جنگ با پیروزی آلپ ارسلان تمام شد.
۸٫ گویا دیگر زمان آن پیروزی های قاطع که چون غلبه روز بر شب بود، سپری شده بود. غرب با بدست آوردن تجربه از جنگ ملازگُرد با نیروی بیشتر و با تجهیزات بهتر به مصاف مسلمین آمد. سه قرن این جنگ و صلح، شکست و پیروزی، تعقیب و گریز طول کشید، تا سلطان صلاح الدین ایوبی با وارد آوردن ضربه مهلک بر غرب توانست که بیت المقدس را فتح کند؛ اما اجل مهلت نداد که تیرخلاصی بر شقیقه این جنگ فیر کند. دست تقدیر چنان بود که این مهم باید توسط غلام زاده گان ترک که از سرزمین آسیای میانه آورده شده بودند و حالا سرباز و سردار بودند، انجام شود، ممالیک. ممالیک با فتح مجدد فلسطین موفق شدند که کار نیمه تمام صلاح الدین ایوبی را به اتمام برسانند وغرب را از شرق برانند! در اخیر این جنگ سه صدساله، غرب نه به سرزمین مولود مسیح دست یافت و نه هم به بهشت موعود. اما آنچه بدست آورد مهمتر از فلسطین بود، تمدن شرق!
۹٫ نیروی ایجاد شد در غرب عراق، از خانواده صوفی و دیندار که ۶۲۵ سال بر سرنوشت اسلام و مسلمین حکمرانی و حکمروایی کردند، عثمانی ها. با غروب مهتاب نورفشان سلجوقیان روم، آفتاب جهان افروز و جهان سوز عثمانی ها طلوع کرد. این بار نوبت غرب بود که تبعات تلخ جنگ که خود بر افروخته بود و سه صدسال هم برآن دمیده بود، تا سوزان بماند، تجربه کند. بلی رویارویی اسلام و غرب، البته این بار در سرزمین اروپا. رهبری جنگ در دستان مردانی چون سلطان مراد اول، سلطان محمد اول، محمدفاتح، سلیم اول، سلیمان قانونی….. مردانی با سواد اندک اما سیاستمداران قابل و شمشیرزنان قهار، رای شان فتوای شیخ الاسلام و مشاورشان وزیران دانا و مدبر. جنگ با تمام قوت در جریان بود، اما خوبی جنگ این بود که تمام ویرانی و تبعات منفی جنگ در سرزمین اروپا بود. غرب از آن آتش خود افروخته حالا فقط دودش را نصیب شده بود. اوج پیشروی های عثمانی فتح قسطنطنیه و سقوط همیشگی امپراطور روم در زمان سلطان محمد فاتح و محاصره «وین» در زمان سلیمان قانونی!
تاریخ شهادت می دهد که عثمانی ها امپراطوری خود را نه بر اساس ترک سازی بلکه بر مبنای همگرایی با اسلام برپا نمودند و حاضر شدند زبان و فرهنگ آنها بعنوان زیرمجموعه ای از فرهنگ ها و زبان های بزرگتر جهان اسلام – عربی، فارسی- در آید. از نظر اروپایی ها دو کلمه ترک و مسلمان به یک معنی بود.

بعد از قانونی، دوره انحطاط عثمانی هم شروع شد. تهاجمات ظفرآفرین حالا تبدیل شده بود به موضعگیری های سیاسی و انزوای باشکوه. غربیان هراس داشتند که عثمانی اگر عطسه کند، اروپا سینه بغل خواهد شد، غافل از آنکه از رستم حالا فقط نامش باقیمانده بود.
۱۰٫ مردی کوتاه قد و نابغه با جسارت و گستاخی به سرزمین عثمانی دست درازی کرد. فریادهای سلطان عثمانی حتی دربار ها را نلرزاند چه برسد به اینکه عطسه هایش اروپا را سینه بغل کند. ناپلئون بناپارت فرانسوی در سال ۱۷۹۸ به مصر حمله کرد. این مرد قدکوتاه و فتنه انگیز به رسم مسلمین در نماز جمعه حاضر شد و ردا و قبای مسلمین به تن کرد و عمامه بزرگ هم در سر گذاشت. ندای حمایت از خلیفه عثمانی را سرداد اما بر همگان مشهود بود که می خواهد که مصر را از چنگ عثمانی برباید و با استفاده از آن بر هندوستان سرزمین عجایب حمله کند.
خلیفه عثمانی با این مرد کوتاه قد پنجه در پنجه در افکند، خلیفه را به زانو در آمد. زیرا تفنگ های خود کار فرانسوی بهتر از توپهای زمان سلطان سلیم کار میداد، کشتی های اروپایی برخلاف کشتی های عثمانی، سبکتر، مقاوم تر و قسماً هم نیروی غیر از باد آنرا پیش می برد. درحالیکه کشتی های عثمانی به قوت بادبان بود حرکت می کرد.
هر چند با تلاش های گوناگون و قربانی دادن های فراوان، مصر توانست که ناپلئون را از کشور خود براند، اما این راندن و راندن صد سال پیش کاملا متفاوت بود. دیگر توازن قوا شرق و غرب از میان رفته بود.
حملات ناپلئون آخرین حمله نبود. بعدا این حملات گسترش یافت. هر کدام از کشور های غربی انگلیس، ایتالیا، فرانسه، آلمان… بنام های مختلف به کشور های اسلامی که درحقیقت همان میراث تجزیه شده عثمانی بود، حملات خود را افزایش دادند.
عکس العمل جهان اسلام فقط رفتن به مصاف جنگی نا برابر بود. همیشه کوشش می کرد که ناتوانی خود را با افزودن نیروی فزیکی جبران کند.
بزرگترین پیروزی که بعداز سقوط عثمانی نصیب امت اسلامی شد، شکست نظامی انگلیس و از پای در آمدن ارتش سرخ کمونست در افغانستان است. اما این پیروزی ها هم فقط نظامی است و چه بسا دست آورد های آنهم در حال فروپاشی می باشد.
اگر نتیجه بحث را بخواهیم که در ۲ جمله خلاصه کنیم می توانیم بگوییم که تمدن اسلام و مسیحیت با نام های مختلف در طول تاریخ در حال تصادم و برخورد بوده و امیدی نیز به آشتی این دو تمدن وجود ندارد. تمدن اسلامی در حال حاضر در شکست تمدنی خود می باشد که باید تمام عرصه های ترمیم و تعمیر شود تا بتوان دوباره کامیابی ها و خاطره های پیروزی دیروز را عملا زنده کرد.

درباره ی احمد صمیم منیب

همچنین ببینید

فشار خون چیست؟

خون برای گردش موثر در عروق بدن از نیرو و فشاری برخوردار است که آن ...

با صادقان!

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَکُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ [٩:١١٩] ای مومنان! از (مخالفت فرمان) ...

چرا خداوند(ج) رجل گفت وبشر نگفت؟!

ترجمه: عبدالجبار مطمئن در یکی از صنفهای پوهنتون که تعدادی زیادی محصلین شرکت کرده بودند، ...

تأملی بر دنیای اذکار و دعاهای پیامبر اکرم

مولوی ضیاءاحمد فاضلی مسؤول مدرسه احیاءالعلوم شکی نیست که ذکر و یاد الهی ایمان را ...

شادی و سرور از دیدگاه قرآن

دکتر محمود ویسی چکیده یکی از تمایلات و استعدادهای درونی انسان میل و نیاز به ...

رفتار اقتصادی افغانها در دام فرهنگ تکلف گرایی

نویسنده: عثمان عادل فرهنگ از برجسته ترین عواملی است که در درازنای تاریخ بشر به ...

قیامت کی است؟ متی الساعه؟

دکتور شمس الحق سلیم چندی قبل خبری در سرتاسر دنیا پخش شد و خیلی ها ...

عفت کلام

نوشته: عزیزاحمد سلجوقی زبان که در تمام ادوار تاریخ وسیله افهام و تفهیم بوده و ...

هنر بدست آوردن دیگران ( فن احتواء الاخرین)

بقلم: عبد الصمد الفقی مترجم: عبدالملک فاضلی توانایی جذب دیگران موضوعی ایست که شخصیت داعی ...

خود را محاسبه کنید

ترتیب کننده: غلام حضرت (حمیدی) محاسبه چیست : اینکه ارزیابی کند انسان مسلمان اعمال روز ...

تصوف در پرتو قرآن وسنت نبوی  قسمت دوم

وقتی ما از مسیر انبیاء، اصحاب کرام مجتهدین دین و دوستان خدا دور شویم و ...

تصوف در پرتو قرآن وسنت نبوی

نوشته شیخ الطریقه، الحاج سید عبدالرحیم عاصمی خلیفه صاحب نوین همیشه زیر این آسمان آبی ...

چگونگی تقویت ایمان در دلها

نوشته:‌ حسین حسین شحاته ترجمه:‌ عبدالخالق احسان قلب جایگاه ایمان: خداوند عزوجل به فضل و ...

امت اسلامی وفریضه ی دعوت الی الله

نصیر احمد کریمی یکی از مسوولیت های مهم و وجایبی را که الله متعال بدوش ...

جوان و جوانی

عبدالقادر مومن جوان به کسی گفته می شود که پیوسته بالنده و با نشاط است ...

توقیربدعت تحقیر سنت است

قال الله تعالی : (( ما آتا کم الرسول فخذ وه ، و مانها کم ...

عبادت و تولیدات

نوشته:‌ دکتور یوسف قرضاوی ترجمه:‌عبدالخالق احسان هر باور دینی، بر پیروان خود انواعی از عبادات ...

هفت گروه در سایه عرش خدا

(مروری کوتاه به حدیثی از پیامبر  ) ((سبعه یظلهم الله فی ظله یوم لا ...

مدیریت اختلاف

اختلاف و تفاوت، در شکل، رنگ، زبان ، اندیشه، دانش، استعداد، عقیده ودین، در حیات ...

ای جوان !توکی هستی ؟وازکدام گروه هستی؟

برادر جوان! آیا خودت رامی شناسی ؟آیاتاریخ وجوت را می دانی؟بزرگی وعزت خویش را در ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

https://archive.org/download/TalaAlbadr.11/11.talaAlbadr.mp3