خانه / صفحه اصلی / آرشیو مطالب / ترس و بیم، همراه با محبت الله تعالی

ترس و بیم، همراه با محبت الله تعالی

نوشته: دکتور جمعه علی
ترجمه: نعمت الله سبحانی
بی گمان ترس و بیم داشتن از عذاب الله تعالی در تزکیه اخلاق و رفتار آدمیان تاثیرات سترگی دارد، چنان که دوام خوف از الله عز و جل نشانه باور راستین و صدق ایمان می¬باشد، پس کسی که دیگران را به سوی ترس و بیم از عذاب الهی فرا می¬خواند بایستی که معرفت و شناختش در مورد صفات الهی از همه بیشتر باشد.
هر قدر که انسان در مورد عظمت و جلال الهی و عجز و ناتوانی انسانی معرفت و شناخت داشته باشد ترس و بیمش نیز به همان اندازه ازدیاد می¬یابد؛ پس بیمناک¬ترین مردمان از عذاب الهی عارف¬ترین شان در مورد قدرت وتوانایی ایزد منان و شناخت عجز و ناتوانی در مورد نفس انسانی می¬باشد، الله تعالی در این مورد چه زیبا می¬فرماید: {إِنَّمَا یَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ} [فاطر: ۲۸] تنها بندگان دانا و دانشمند، از خدا، ترس آمیخته با تعظیم دارند.
در مورد جایگاه خوف (و بیم داشتن از عذاب الهی) آیات و روایات زیادی آمده است، از جمله، از پیامبر اکرم صلی¬الله¬علیه¬وسلم نقل شده است که فرمودند: «إِنَّ رَجُلاً حَضَرَهُ الْمَوْتُ، فَلَمَّا یَئِسَ مِنَ الْحَیَاهِ أَوْصَى أَهْلَهُ: إِذَا أَنَا مُتُّ فَاجْمَعُوا لِی حَطَبًا کَثِیرًا، وَأَوْقِدُوا فِیهِ نَارًا، حَتَّى إِذَا أَکَلَتْ لَحْمِی، وَخَلَصَتْ إِلَى عَظْمِی فَامْتُحِشَتْ، فَخُذُوهَا، فَاطْحَنُوهَا، ثُمَّ انْظُرُوا یَوْمًا رَاحًا فَاذْرُوهُ فِی الْیَمِّ، فَفَعَلُوا، فَجَمَعَهُ اللَّهُ، فَقَالَ لَهُ: لِمَ فَعَلْتَ ذَلِکَ؟ قَالَ: مِنْ خَشْیَتِکَ، فَغَفَرَ اللَّهُ لَهُ». (بخارى:۳۴۵۲)
ترجمه: حذیفه رضی الله عنه می گوید: از رسول الله صلی الله علیه وسلم شنیدم که فرمود: «مردی در حالت احتضار به سر می برد. پس هنگامی که از زندگی ناامید شد، به خانواده اش چنین وصیت کرد: زمانی که من فوت کردم، هیزم زیادی برایم جمع کنید و مرا در آنها آتش بزنید طوری که آتش، گوشتم را نابود کند و به استخوان¬هایم برسد و مرا به طور کامل، بسوزاند. آنگاه، استخوان¬هایم را بردارید و آسیا کنید و منتظر روزی بمانید که طوفان شود. سپس، آنها را در دریا بریزید. آن¬ها نیز چنین کردند. خداوند او را جمع کرد و فرمود: چرا چنین کردی؟ گفت: از ترس تو. در نتیجه، خداوند او را بخشید».
این مرد علی رغم گناهان و کوتاهی¬هایش در دنیا، اما دارای ایمان و باور قوی بود و ایمانش در قلبش زنده مانده بود، به دلیل شدت ترس و بیمش از عذاب الله تعالی و اعتراف به گناهانش، جز مومن کسی دیگری این گونه ترس و بیم ندارد، به همین منظور الله تعالی وی را مورد مغفرتش قرار داد.
بی¬گمان معرفت الله تعالی و شناخت بنده نسبت به کوتاهی ها و بزرگی گناهانش، خوف و بیم را در پی دارد و سپس اثر این خوف در جوارح و صفاتش ظاهر می گردد، اثر خوف در اندام¬ها این است که از گناهان و معاصی دست کشیده و خود را به طاعت و فرمانبرداری الله تعالی جهت تلافی کوتاهی¬های گذشته اش، و آمادگی برای آینده اش مقید می¬سازد. و اما تاثیر آن در صفاتش این است که شهوات گناه آلود در وجودش فروکش نموده و این صفت (خوف) مانع لذات زود گذر و تباه ساز می¬شود، و سپس گناهانی که تا قبل نزدش محبوب بودند زشت می¬شوند، و در قلبش خشوع و فروتنی حاصل می¬شود و از کبر، حقد، حسد و سایر صفات مذموم اجتناب می¬ورزد، و پیوسته به مراقبه، محاسبه، مجاهده و مؤاخذه نفس و خطرات آن می¬پردازد.
و در قرآن کریم آیات متعددی آمده است که دلالت به فضیلت خوف می¬نماید، و از جمله این که الله متعال برای انسان¬های بیم¬ناک و خائف،‌ هدایت، رحمت، علم و رضوانش را اعطاء می¬نماید. و این از جمله مقامات و جایگاه های اهل جنت است، الله سبحانه می¬فرماید: {هُدًى وَرَحْمَهٌ لِلَّذِینَ هُمْ لِرَبِّهِمْ یَرْهَبُونَ } [الأعراف: ۱۵۴] هدایت و رحمت برای کسانی است که از پروردگار خود می ترسند.
و می¬فرماید: {رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِکَ لِمَنْ خَشِیَ رَبَّهُ} [البینه: ۸] خدا از ایشان راضی و ایشان هم از خدا خوشنود شد! این ( همه نعمت و خوشی ) از آنِ کسی خواهد بود که از پروردگار خویش بهراسد.
و به استقراء(پژوهیدن، کنج¬کاوی) ثابت شده است که تمامی آن چیزهایی که در مورد فضیلت علم بیان شده در مورد فضیلت خوف هم نیز بیان شده، و در جای دیگر الله تعالی دستور به خوف داده و آن را شرط ایمان قلمداد نموده است، چنان که می¬فرماید: {وَخَافُونِ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ} [آل عمران: ۱۷۵] و از من بترسید اگر مؤمنان ( راستین ) هستید.
بدین جهت نمی¬توان تصور نموده که خوف از وجود مؤمن بیرون شود اگر چه برخی اوقات به ضعف می گراید، و ضعف خوفش هم بر می گردد به ضعف معرفت و ایمانش.
روایات در مورد ترس و بیم انبیا، صحابه و تابعین و کسانی که بعد از ایشان آمده اند بسیار زیاد است؛ و از جمله: حضرت عایشه¬ی صدیقه رضی الله عنها می گوید: هنگامی که باد سخت می وزید پیامبر صلی الله علیه و سلم می فرمودند:‌ پروردگارا! از تو خیر آن را می خواهیم و خیری که در آن است و خیر آن چیزی را که فرستادی، و به تو پناه می¬برم از شر آن و شر آن چیزی که در آن است و از شر آن چیزی که برای ما فرستادی. عایشه رضی الله عنها فرمود: هنگامی که آسمان تغییر می کرد (و ابری ظاهر می شد) چهره¬ی مبارک دگرگون می¬شد، و در جای خود قرار نداشتند و رفت و آمد می نمودند، و هنگامی که باران می¬بارید سرور و شادی بر چهره¬ی مبارکشان نقش می¬بست. (سنن بیهقی)
و همچنین وارد شده است که آن¬حضرت صلی¬الله¬علیه¬وسلم هنگامی که نماز می¬خواندند سینه¬ی مبارکشان به سان دیگ می¬جوشید. (صحیح ابن خزیمه)
و در قرآن کریم در مورد دو شخص صالح از قوم موسی علیه السلام چنین آمده است: {قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذِینَ یَخَافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمَا ادْخُلُوا عَلَیْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّکُمْ غَالِبُونَ وَعَلَى اللَّهِ فَتَوَکَّلُوا إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ} [المائده: ۲۳] دو نفر ( سردار ) از مردان خداترس که خداوند بدیشان نعمت ( عقل و ایمان و شهامت ) داده بود، گفتند: شما ( از قیافه درشت این مردمان نترسید و ناگهانی یورش برید و ) از دروازه بر آنان وارد شوید. اگر وارد دروازه شوید ( به سبب دل ضعیفی که دارند ) شما پیروز خواهید شد. اگر مؤمن هستید، بر خدا توکّل کنید.
و بدین سان از صحابه، تابعین و دوستان الاهی و افراد صالح نیز وارد شده است.
مراد خوف بنده از پروردگارش این نیست که به حد وحشت و هراس برسد و وی را از پروردگارش دور نماید، بلکه خوف الاهی بایستی با محبت همراه باشد، اما رعب و وحشت از خوفی که در آن محبت نباشد بر می¬خیزد در حالی که الله تعالی ذاتیست رحمان و رحیم و زیبا و مهربان، و بدین ترتیب اکثر کسانی که از خوف چنین برداشتی دارند و از خوف فقط هراس و وحشت را فهمیده اند کار شان به ناامیدی و ملالت انجامیده است، حتا مشاهده می¬شود که این نوع رابطه بین انسان و پروردگارش به اضظراب و سردی می¬انجامد. اگر او خوف را مملو از محبت الاهی نماید، باعث می¬شود تا رابطه¬اش نیز رابطه¬ی مثبت و ایجابی باشد و به تقوا،‌ آرامش، سکون و میل شدید به رحمت الله تعالی بیانجامد.
بی¬گمان خوف حقیقی که مملو از حب الاهی باشد، نوعی از انواع هیبت، رهب، جلال، قداست و معانی است که باعث مزید طلب و جستجو و دوام سیر در راه الله تعالی می شود، و این همان چیزی است که باعث مساعدت انسان در راستای مهار نمودن نفس از خواسته¬های نفسانی می شود، و احساس لذت در سینه و قلبش می نماید و سرانجام به پرهیزگاری و پارسایی می انجامد و احساس حرمان و محرومیت از وجودش زایل می شود.
بدین ترتیب فرق بزرگی است بین کسی که رابطه اش را با پروردگارش فقط مبنی بر رعب و وحشت قرار می دهد تا کسی که رابطه اش را علاوه بر آن مبنی به رحمت و حب الاهی قرار داده است.
بار الاها! ما را به سوی خوفی که همراه با معرفت و باور به صفاتت باشد هدایت نما، و سرانجام ما را به خیر بگردان زیرا تویی ذات یاری دهنده و مستعان.

درباره ی احمد صمیم منیب

همچنین ببینید

با سجده به خدایت نزدیک شو عنوان عربی: واسجد واقترب

محمد کمال الدین: برگردان: عبدالملک فاضلی سجده اوج درجه ی تذلل و خشوع در پیشگاه ...

هنر بدست آوردن دیگران (فن احتواء الاخرین)

بقلم: عبد الصمد الفقی مترجم: عبدالملک فاضلی توانایی جذب دیگران موضوعی ایست که شخصیت داعی ...

ابر مرد دیگری که در سایه های قرآن قامت کشید! (عبدالحمید بن بادیس)

یاد داشت: پیوسته قابل یاد آوری می دانم که پرداختن به زنده¬گی شخصیت های اسلامی ...

فال بینی و عقیده به آن

نویسنده: الحاج مولوی سید عبداللطیف (راضی ادرانی) چگونه مردم با معتقدات غلط به دامان جادوگران ...

هر دم از این باغ! بری میرسد!

عبدالله باغچه مهتری در شماره ۲۲۳ دوشنبه ۵ جدی ۱۳۹۰روزنامه اتفاق اسلام تحت عنوان «نیاز ...

جلو چشم اطفال سگریت نکشید!

مترجم: عبدالجبار مطمئن علمای زیادی از ضررهای بزرگ سگریت و شومیت و حرامیت شان بحث ...

اساسات آرامش روح و روان در برابر اخبار نومید کننده‌ی اهل زمان

نگارنده: محمد موسی شریف گزارنده: استاد نعمت الله سبحانی در عصر کنونی فساد و بزه‌کاری ...

در قبال دعواهای فرزندانمان چه واکنشی نشان دهیم؟

منبع: www.joljol.com وتلخیص و ویرایش نجیبه صالحی استاد فرهنگ محجوبه هروی مقدمه دنیای صمیمی خانواده ...

چگونگی تقویت ایمان در دلها

نوشته:‌ حسین حسین شحاته ترجمه:‌ عبدالخالق احسان قلب جایگاه ایمان: خداوند عزوجل به فضل و ...

نیاز اسلام به مردان زنده و احیا گر!

غلام حضرت « حمیدی » مبرهن است که هیچ دین و آیینی نمی تواند زنده ...

فشار خون چیست؟

خون برای گردش موثر در عروق بدن از نیرو و فشاری برخوردار است که آن ...

با صادقان!

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَکُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ [٩:١١٩] ای مومنان! از (مخالفت فرمان) ...

چرا خداوند(ج) رجل گفت وبشر نگفت؟!

ترجمه: عبدالجبار مطمئن در یکی از صنفهای پوهنتون که تعدادی زیادی محصلین شرکت کرده بودند، ...

تأملی بر دنیای اذکار و دعاهای پیامبر اکرم

مولوی ضیاءاحمد فاضلی مسؤول مدرسه احیاءالعلوم شکی نیست که ذکر و یاد الهی ایمان را ...

شادی و سرور از دیدگاه قرآن

دکتر محمود ویسی چکیده یکی از تمایلات و استعدادهای درونی انسان میل و نیاز به ...

رفتار اقتصادی افغانها در دام فرهنگ تکلف گرایی

نویسنده: عثمان عادل فرهنگ از برجسته ترین عواملی است که در درازنای تاریخ بشر به ...

قیامت کی است؟ متی الساعه؟

دکتور شمس الحق سلیم چندی قبل خبری در سرتاسر دنیا پخش شد و خیلی ها ...

عفت کلام

نوشته: عزیزاحمد سلجوقی زبان که در تمام ادوار تاریخ وسیله افهام و تفهیم بوده و ...

هنر بدست آوردن دیگران ( فن احتواء الاخرین)

بقلم: عبد الصمد الفقی مترجم: عبدالملک فاضلی توانایی جذب دیگران موضوعی ایست که شخصیت داعی ...

خود را محاسبه کنید

ترتیب کننده: غلام حضرت (حمیدی) محاسبه چیست : اینکه ارزیابی کند انسان مسلمان اعمال روز ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

https://archive.org/download/TalaAlbadr.11/11.talaAlbadr.mp3