خانه / صفحه اصلی / آرشیو مطالب / نظرگاه خداوند در وجود آدمی

نظرگاه خداوند در وجود آدمی

پیامبر (ص) در حدیثی که امام مسلم آن را روایت نموده است، فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ لاَ یَنْظُرُ إِلَى أَجْسَادِکُمْ وَلاَ إِلَى صُوَرِکُمْ وَلَکِنْ یَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِکُمْ» (صحیح مسلم)
ترجمه:
پیامبر(ص) فرمودند: «همانا خداوند(ج) به بدن ها و چهره های تان نگاه نمی کند؛ و لیکن به قلب های تان می نگرد».
توضیح اجمالی حدیث:
این حدیث بیانگر یک اصل بزرگ در اسلام است؛ و آن این که برتری انسانها نزد الله(ج) در بدن و چهره نیست؛ پس نه عرب را بر عجم فضیلتی است؛ و نه سیاه را بر سفید؛ و نه هم مرد را بر زن ؛ گِرد رو را بر دراز رو؛ بینی کشیده را بر بینی خمیده، بلند قامت را بر کوتاه قامت و…
هیچ کدام از امور نا مبرده در بزرگی و یا کوچکی انسان؛ و در دوری و نزدیکی وی به خداوند(ج) تأثیری ندارد و الله(ج) از روی این امور، انسانی را بر انسان دیگر برتری نمی بخشد؛ بلکه یگانه معیاری که خداوند(ج) از روی آن، خوبی و بدی؛ و بزرگی و کوچکی انسان را نزد خود تعیین می کند، همانا قلب است؛ لذا خداوند به قلب آدمی می نگرد؛ اگر آن را قلبی، با اخلاص، پاکیزه از تیرگی های گناه، روشن، آگاه و بینا یا فت، صاحب آن قلب را دوست گرفته، وی را در پناه رحمت و نصرت خویش جای می دهد، در حالی که اگر آن قلب را قلبی، ریاکار، آلوده، غافل، کور و ناآگاه یافت، صاحب چنین قلبی را منفور خویش قرار داده، دوستی و نصرتش را از وی دریغ می دارد و آن را به شیطان رها می کند.
فوائد حدیث:
بی تردید این حدیث حاوی نکات و فوائد ارزنده ای است، منجمله:
۱٫ نگاه و نظر، یکی از صفات خداوند(ج)است: (ان الله ینظر..)؛ البته نگاه و نظری که شایستۀ شأن با عظمت اوست؛ بی آن که میان آن و میان نگاه و نظر مخلوق هیچ شباهتی وجود داشته باشد.
۲٫ مسلمان در مسیر زنده گی باید همواره، خداوند(ج) را ناظر و مراقب خویش دانسته و این احساس را در خود زنده داشته باشد که خداوند مرا می بیند.
۳٫ از نظر اسلام، جنسیت، نژاد، رنگ و خصوصیات جسمیِ کسی، وی را نسبت به دیگران، بزرگتر و یا حقیرتر نمی گرداند و فضیلت و رزیلت اشخاص بر این امور بنا نمی شود، بلکه این تفاوت در میان ابناء بشر، به خاطر تعارف و شناخت یکدیگر شان است و تنها معیار برتری آنان از یکدیگر، بر تقوای قلب استوار است: (.. و جعلناکم شعوباً و قبایل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقاکم) (شما را گروه گروه و دسته دسته قرار دادیم تا یکدیگر تان را بشناسید، بی تردید، گرامی ترین شما، نزد خداوند پرهیزگار ترین شما اند).
۴٫ هرگاه ملاک دوستی یا دشمنی خداوند؛ نصرت یا خذلان وی نسبت بر بنده گان، بر مبنای تقوا و یا بی تقوایی استوار است، پس باید اهل ایمان نیز دوستی و یا دشمنی، پیوند و یا فرقت خود با دیگران را بر همین مبنا تنظیم کنند؛ لذا، فقط اهل تقوا بر دل شان عزیز بوده و آن ها را شایستۀ دوستی، حمایت و الفت بدانند، هرچند بیگانه، فقیر و ازچشم افتاده باشند؛ و هر کس زیور تقوا آزینۀ وجودش نبود و در لجن فسق و فجور خودش را آلود، وی را حقیر شمرده و از نظر بیندازندش؛ هرچند خویشاوند، مشهور و شهرۀ آفاق باشد؛ و این همان اخلاقی است که پیامبر اسلام، یاران وفاپیشۀ شان را بر آن تربیت نموده و حیرت همگان را بر انگیختند.
۵٫ در این حدیث در روایتی دیگر در صحیح مسلم، جملۀ «و اعمالکم» نیز علاوه شده است، پس نظرگاه خداوند در وجود آدمی، همانگونه که قلب است، اعمال وی نیز هست. بناءً، رستگاری انسان در دوچیزاست، یکی: نیت خالص و دیگری: درستی عمل. و درستی عمل ممکن نیست، جز با مطابقت آن با سنت و آئین محمدی(ص). و این چیزی است که بسیاری از نصوص دینی، گواه بر آنست.
از همین جهت، یک عمل غیر اسلامی، هرچند محض به رضای خدا انجام شده و در عقب آن اخلاصی به بزرگی کوه هم وجود داشته باشد، آن عمل، مطرود بارگاه الهی خواهد بود، چنان چه آن حضرت (ص) فرمودند: (من عمل عملاً لیس علیه امرنا فهو رد) (هرکه عملی انجام دهد که مورد تایید دین ما نباشد، مردوداست).
همچنان اگر نیت در انجام عمل، نیتی الهی و خالص نبوده و در آن ریا و سمعه جای گرفته باشد –هرچند آن عمل به بزرگی نماز هم باشد- باز مورد قبول درگاه الهی قرار گرفته نمی تواند: (فویل للمصلین…الذین هم یراوون) (نفرین بر نمازگزاران…؛ آنانی که ریا می کنند).
به عبارت دیگر، اعمال ما به سان پرنده ای است که زمانی توان پرواز به سمت اجابت را خواهد داشت که دو بال «اخلاص» و «موافقت با شرع الهی» را داشته باشد؛ ورنه پرندۀ یک بال –و یا بی بال- هر گز توان حرکتی -جز به طرف درۀ هلاکت- نخواهد داشت.
اهمیت این دو شرط برای قبولی اعمال بنده گان نزد خداوند را می توان از شهادتین –که رمز اسلام و مسلمانی است- نیز درک کرد؛ چنان چه یک مسلمان با گفتن«لا اله الا الله» اعتراف می کند که جز الله دیگر هیچ معبودی که بدان توجه نموده و سر بنده گی و اطاعت را به درگاه وی خم کند، وجود ندارد و مطلوب و مقصود حقیقی الله است و بس؛ و این همان اخلاص نیت است. و با گفتن «محمد رسول الله» گویا اعتراف می نماید که برای بنده گی و اطاعت او تعالی، هر عمل و شیوه ای قابل قبول نیست؛ بلکه خداوند روش بنده گی و اطاعت خویش را از طریق پیامبر خود؛ حضرت محمد (ص) به ما ابلاغ نموده و هیچ آیینی را برای بنده گی؛ جز همان آیینی که خود فرستاده است نمی پذیرد؛ و این همان درستی عمل است.
نکته! از مباحث بالا، بی اساس بودن سخن برخی ساده اندیشان دانسته می شود که برای کسب رضای خدا و بنده گی برای وی، از هر دری که هوای نفس شان آن را بپسندد وارد شده و با هر عملی –ولو بدعت باشد- می خواهند به خدا تقرب جویند و هرگاه مورد انتقاد قرار گیرند با یک سخن بی اساس، عمل خود را توجیه می کنند؛ و آن این که : «دل پاک باشد، عمل مهم نیست»
پس باید هم مواظب نیت بود، تا مبادا شیطان، ریا را در آن جای دهد؛ و هم مواظب عمل؛ تا از جادۀ سنت به بیراهۀ بدعت منحرف نشده و مسلمان را در درۀ هلاکت و نیستی سرنگون نگرداند.

درباره ی احمد صمیم منیب

همچنین ببینید

با سجده به خدایت نزدیک شو عنوان عربی: واسجد واقترب

محمد کمال الدین: برگردان: عبدالملک فاضلی سجده اوج درجه ی تذلل و خشوع در پیشگاه ...

هنر بدست آوردن دیگران (فن احتواء الاخرین)

بقلم: عبد الصمد الفقی مترجم: عبدالملک فاضلی توانایی جذب دیگران موضوعی ایست که شخصیت داعی ...

ابر مرد دیگری که در سایه های قرآن قامت کشید! (عبدالحمید بن بادیس)

یاد داشت: پیوسته قابل یاد آوری می دانم که پرداختن به زنده¬گی شخصیت های اسلامی ...

فال بینی و عقیده به آن

نویسنده: الحاج مولوی سید عبداللطیف (راضی ادرانی) چگونه مردم با معتقدات غلط به دامان جادوگران ...

هر دم از این باغ! بری میرسد!

عبدالله باغچه مهتری در شماره ۲۲۳ دوشنبه ۵ جدی ۱۳۹۰روزنامه اتفاق اسلام تحت عنوان «نیاز ...

جلو چشم اطفال سگریت نکشید!

مترجم: عبدالجبار مطمئن علمای زیادی از ضررهای بزرگ سگریت و شومیت و حرامیت شان بحث ...

اساسات آرامش روح و روان در برابر اخبار نومید کننده‌ی اهل زمان

نگارنده: محمد موسی شریف گزارنده: استاد نعمت الله سبحانی در عصر کنونی فساد و بزه‌کاری ...

در قبال دعواهای فرزندانمان چه واکنشی نشان دهیم؟

منبع: www.joljol.com وتلخیص و ویرایش نجیبه صالحی استاد فرهنگ محجوبه هروی مقدمه دنیای صمیمی خانواده ...

چگونگی تقویت ایمان در دلها

نوشته:‌ حسین حسین شحاته ترجمه:‌ عبدالخالق احسان قلب جایگاه ایمان: خداوند عزوجل به فضل و ...

نیاز اسلام به مردان زنده و احیا گر!

غلام حضرت « حمیدی » مبرهن است که هیچ دین و آیینی نمی تواند زنده ...

فشار خون چیست؟

خون برای گردش موثر در عروق بدن از نیرو و فشاری برخوردار است که آن ...

با صادقان!

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَکُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ [٩:١١٩] ای مومنان! از (مخالفت فرمان) ...

چرا خداوند(ج) رجل گفت وبشر نگفت؟!

ترجمه: عبدالجبار مطمئن در یکی از صنفهای پوهنتون که تعدادی زیادی محصلین شرکت کرده بودند، ...

تأملی بر دنیای اذکار و دعاهای پیامبر اکرم

مولوی ضیاءاحمد فاضلی مسؤول مدرسه احیاءالعلوم شکی نیست که ذکر و یاد الهی ایمان را ...

شادی و سرور از دیدگاه قرآن

دکتر محمود ویسی چکیده یکی از تمایلات و استعدادهای درونی انسان میل و نیاز به ...

رفتار اقتصادی افغانها در دام فرهنگ تکلف گرایی

نویسنده: عثمان عادل فرهنگ از برجسته ترین عواملی است که در درازنای تاریخ بشر به ...

قیامت کی است؟ متی الساعه؟

دکتور شمس الحق سلیم چندی قبل خبری در سرتاسر دنیا پخش شد و خیلی ها ...

عفت کلام

نوشته: عزیزاحمد سلجوقی زبان که در تمام ادوار تاریخ وسیله افهام و تفهیم بوده و ...

هنر بدست آوردن دیگران ( فن احتواء الاخرین)

بقلم: عبد الصمد الفقی مترجم: عبدالملک فاضلی توانایی جذب دیگران موضوعی ایست که شخصیت داعی ...

خود را محاسبه کنید

ترتیب کننده: غلام حضرت (حمیدی) محاسبه چیست : اینکه ارزیابی کند انسان مسلمان اعمال روز ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

https://archive.org/download/TalaAlbadr.11/11.talaAlbadr.mp3