خانه / صفحه اصلی / آرشیو مطالب / نظرگاه خداوند در وجود آدمی

نظرگاه خداوند در وجود آدمی

پیامبر (ص) در حدیثی که امام مسلم آن را روایت نموده است، فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ لاَ یَنْظُرُ إِلَى أَجْسَادِکُمْ وَلاَ إِلَى صُوَرِکُمْ وَلَکِنْ یَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِکُمْ» (صحیح مسلم)
ترجمه:
پیامبر(ص) فرمودند: «همانا خداوند(ج) به بدن ها و چهره های تان نگاه نمی کند؛ و لیکن به قلب های تان می نگرد».
توضیح اجمالی حدیث:
این حدیث بیانگر یک اصل بزرگ در اسلام است؛ و آن این که برتری انسانها نزد الله(ج) در بدن و چهره نیست؛ پس نه عرب را بر عجم فضیلتی است؛ و نه سیاه را بر سفید؛ و نه هم مرد را بر زن ؛ گِرد رو را بر دراز رو؛ بینی کشیده را بر بینی خمیده، بلند قامت را بر کوتاه قامت و…
هیچ کدام از امور نا مبرده در بزرگی و یا کوچکی انسان؛ و در دوری و نزدیکی وی به خداوند(ج) تأثیری ندارد و الله(ج) از روی این امور، انسانی را بر انسان دیگر برتری نمی بخشد؛ بلکه یگانه معیاری که خداوند(ج) از روی آن، خوبی و بدی؛ و بزرگی و کوچکی انسان را نزد خود تعیین می کند، همانا قلب است؛ لذا خداوند به قلب آدمی می نگرد؛ اگر آن را قلبی، با اخلاص، پاکیزه از تیرگی های گناه، روشن، آگاه و بینا یا فت، صاحب آن قلب را دوست گرفته، وی را در پناه رحمت و نصرت خویش جای می دهد، در حالی که اگر آن قلب را قلبی، ریاکار، آلوده، غافل، کور و ناآگاه یافت، صاحب چنین قلبی را منفور خویش قرار داده، دوستی و نصرتش را از وی دریغ می دارد و آن را به شیطان رها می کند.
فوائد حدیث:
بی تردید این حدیث حاوی نکات و فوائد ارزنده ای است، منجمله:
۱٫ نگاه و نظر، یکی از صفات خداوند(ج)است: (ان الله ینظر..)؛ البته نگاه و نظری که شایستۀ شأن با عظمت اوست؛ بی آن که میان آن و میان نگاه و نظر مخلوق هیچ شباهتی وجود داشته باشد.
۲٫ مسلمان در مسیر زنده گی باید همواره، خداوند(ج) را ناظر و مراقب خویش دانسته و این احساس را در خود زنده داشته باشد که خداوند مرا می بیند.
۳٫ از نظر اسلام، جنسیت، نژاد، رنگ و خصوصیات جسمیِ کسی، وی را نسبت به دیگران، بزرگتر و یا حقیرتر نمی گرداند و فضیلت و رزیلت اشخاص بر این امور بنا نمی شود، بلکه این تفاوت در میان ابناء بشر، به خاطر تعارف و شناخت یکدیگر شان است و تنها معیار برتری آنان از یکدیگر، بر تقوای قلب استوار است: (.. و جعلناکم شعوباً و قبایل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقاکم) (شما را گروه گروه و دسته دسته قرار دادیم تا یکدیگر تان را بشناسید، بی تردید، گرامی ترین شما، نزد خداوند پرهیزگار ترین شما اند).
۴٫ هرگاه ملاک دوستی یا دشمنی خداوند؛ نصرت یا خذلان وی نسبت بر بنده گان، بر مبنای تقوا و یا بی تقوایی استوار است، پس باید اهل ایمان نیز دوستی و یا دشمنی، پیوند و یا فرقت خود با دیگران را بر همین مبنا تنظیم کنند؛ لذا، فقط اهل تقوا بر دل شان عزیز بوده و آن ها را شایستۀ دوستی، حمایت و الفت بدانند، هرچند بیگانه، فقیر و ازچشم افتاده باشند؛ و هر کس زیور تقوا آزینۀ وجودش نبود و در لجن فسق و فجور خودش را آلود، وی را حقیر شمرده و از نظر بیندازندش؛ هرچند خویشاوند، مشهور و شهرۀ آفاق باشد؛ و این همان اخلاقی است که پیامبر اسلام، یاران وفاپیشۀ شان را بر آن تربیت نموده و حیرت همگان را بر انگیختند.
۵٫ در این حدیث در روایتی دیگر در صحیح مسلم، جملۀ «و اعمالکم» نیز علاوه شده است، پس نظرگاه خداوند در وجود آدمی، همانگونه که قلب است، اعمال وی نیز هست. بناءً، رستگاری انسان در دوچیزاست، یکی: نیت خالص و دیگری: درستی عمل. و درستی عمل ممکن نیست، جز با مطابقت آن با سنت و آئین محمدی(ص). و این چیزی است که بسیاری از نصوص دینی، گواه بر آنست.
از همین جهت، یک عمل غیر اسلامی، هرچند محض به رضای خدا انجام شده و در عقب آن اخلاصی به بزرگی کوه هم وجود داشته باشد، آن عمل، مطرود بارگاه الهی خواهد بود، چنان چه آن حضرت (ص) فرمودند: (من عمل عملاً لیس علیه امرنا فهو رد) (هرکه عملی انجام دهد که مورد تایید دین ما نباشد، مردوداست).
همچنان اگر نیت در انجام عمل، نیتی الهی و خالص نبوده و در آن ریا و سمعه جای گرفته باشد –هرچند آن عمل به بزرگی نماز هم باشد- باز مورد قبول درگاه الهی قرار گرفته نمی تواند: (فویل للمصلین…الذین هم یراوون) (نفرین بر نمازگزاران…؛ آنانی که ریا می کنند).
به عبارت دیگر، اعمال ما به سان پرنده ای است که زمانی توان پرواز به سمت اجابت را خواهد داشت که دو بال «اخلاص» و «موافقت با شرع الهی» را داشته باشد؛ ورنه پرندۀ یک بال –و یا بی بال- هر گز توان حرکتی -جز به طرف درۀ هلاکت- نخواهد داشت.
اهمیت این دو شرط برای قبولی اعمال بنده گان نزد خداوند را می توان از شهادتین –که رمز اسلام و مسلمانی است- نیز درک کرد؛ چنان چه یک مسلمان با گفتن«لا اله الا الله» اعتراف می کند که جز الله دیگر هیچ معبودی که بدان توجه نموده و سر بنده گی و اطاعت را به درگاه وی خم کند، وجود ندارد و مطلوب و مقصود حقیقی الله است و بس؛ و این همان اخلاص نیت است. و با گفتن «محمد رسول الله» گویا اعتراف می نماید که برای بنده گی و اطاعت او تعالی، هر عمل و شیوه ای قابل قبول نیست؛ بلکه خداوند روش بنده گی و اطاعت خویش را از طریق پیامبر خود؛ حضرت محمد (ص) به ما ابلاغ نموده و هیچ آیینی را برای بنده گی؛ جز همان آیینی که خود فرستاده است نمی پذیرد؛ و این همان درستی عمل است.
نکته! از مباحث بالا، بی اساس بودن سخن برخی ساده اندیشان دانسته می شود که برای کسب رضای خدا و بنده گی برای وی، از هر دری که هوای نفس شان آن را بپسندد وارد شده و با هر عملی –ولو بدعت باشد- می خواهند به خدا تقرب جویند و هرگاه مورد انتقاد قرار گیرند با یک سخن بی اساس، عمل خود را توجیه می کنند؛ و آن این که : «دل پاک باشد، عمل مهم نیست»
پس باید هم مواظب نیت بود، تا مبادا شیطان، ریا را در آن جای دهد؛ و هم مواظب عمل؛ تا از جادۀ سنت به بیراهۀ بدعت منحرف نشده و مسلمان را در درۀ هلاکت و نیستی سرنگون نگرداند.

درباره ی احمد صمیم منیب

همچنین ببینید

تهدید آخر!

اظهار عجز پیش ستم پیشه ابلهی است ، اشک کباب باعث طغیان آتش است! خلیل ...

علم وجهاد

تخلص وتصرف از کتاب دانش ودین داری از داکتر قرضاوی حفظ الله احمد ضیاء منیب ...

اهمیت تربیت کودک

نویسنده: محمد فرید فائز خداوند کائنات را در هفت طبقه خلق نمود و در آن ...

نیاز آدمیان به تربیت ایمانی

نگارنده: دکتر یوسف قرضاوی گزارنده: نعمت الله سبحانی از خلال تجارب زندگیم و سپری کردن ...

نظام غرب و تناقض در حقوق بشر

اسلام دینی است که از سوی الله متعال که به همه ی شئون و نیازهای ...

این قافله در حرکت است

نوشته:‌ نور احمد صمدی شاید زیاد شنیده باشیم که «الله متعال انسان های نیک را ...

از زمانی که رب العالمین بنی آدم را آفرید، برای هدایت و رهنمائی شان، پیامبری ...

قصه های از لحظات اخیر زندگی

ترجمه: عبدالملک فاضلی بدون شک هر کدام ما یقین داریم که دنیا جای همیشگی نیست ...

چرا مشتاق اسلام شدم!

نوشته: ام راشد ترجمه و تصرف: احمد فرید فرزاد هروی اسلام دارای ویژه گی های ...

آیا موسیقی غذای روح است؟

نوشته: داکتر غلام رسول شفیق خاطره¬یی جالب در مورد اثرات موسیقی بالای روان انسان: همه¬ی ...

ارزیابی خودی

محاسبه یکی از وسایل مهم و اساسی تربیت اسلامی برای اصلاح، تهذیب، رشد و بالندگی ...

به سوی تغییر

حرکت به سوی تغییر از مقولاتی است که امروز بیشتر از همه زمانه ها پیرامون ...

دروغ آفت ایمانی

ایمان به مثابه درختی است که باید متوجه اش بود، تا از گزند آفاتی که ...

مقام معنوی انسان!

انسان، به دنیا می آید و سرمایه های مانند دست و پا و چشم و ...

آژیر خطر

نوشته: عبدالباری قانت در شماره¬ی ۱۰۰ معرفت پیش در آمدی در باره¬ی هویت اسلامی و ...

اسلام، فطرت سلیم بشریت

نویسنده: ام راشد اگر نگاهی به اوضاع و احوال جهان امروز بیاندازید، تمام قوای جهانی ...

جایگاه ذکاوت و تیز هوشی در دعوت

استاد نعمت الله سبحانی ذکاوت و تیز هوشی یکی از ویژه¬گی های فطری و مهم ...

تحلیل محتوایی بیداری اسلامی و مسئولیت ما !

خلیل احمد جامی فراخوان شکوهمندی را که به دستور الله جل جلاله، همه انبیاء علیهم ...

چطور با قرآن زندگی کنیم ؟

نویسنده داکتر محمود عبدالرحمن: تعامل گذشتگان صالح ما با قرآن به چه شکل بود؟ وآیا ...

صبح غزه نزدیک است

نوشته: احمد فرید فرزاد هروی حملات اسراییل به غزه که اکنون از مرز یکماهگی اش ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

https://archive.org/download/TalaAlbadr.11/11.talaAlbadr.mp3