خانه / صفحه اصلی / آرشیو مطالب / هفت گروه در سایه عرش خدا

هفت گروه در سایه عرش خدا

(مروری کوتاه به حدیثی از پیامبر  )
((سبعه یظلهم الله فی ظله یوم لا ظل إلا ظله: إمام عادل، وشاب نشأ فی عباده الله، ورجل قلبه معلق بالمساجد، ورجلان تحابا فی الله اجتمعا علیه وتفرقا علیه، ورجل دعته امرأه ذات منصب وجمال فقال إنی أخاف الله، ورجل تصدق بصدقه فأخفاها حتى لا تعلم شماله ما تنفق یمینه، ورجل ذکر الله خالیاً ففاضت عیناه)) [روایت از صحیح البخاری].
اسلام دینی است ارزش محور و انسان ساز. به همین سبب این آیین آسمانی، به همه آحاد جامعه توجه دارد و نقشه تکامل و رستگاری هر یک شان را –در هر موقعیت اجتماعی که قرار داشته باشند- به فراخور حال آنان به ایشان تقدیم می نماید و آنانی را که با ایمان و یقین، به ارشادات وی چنگ زده و آن ها را در زنده گی شان عملی می سازند، در دنیا شایسته ستایش و تقدیر و در آخرت حایز درجات عظیم می داند.
بی تردید در شرایط حاضر که هریک از اقشار جامعه ما دچار نابسامانی و ضعف های معرفتی و یارفتاری است، اگر ارشادات اسلام درست به ایشان معرفی می شد، و هر صنف از اصناف جامعه خود را بدان تعالیم آراسته می ساخت، یقیناً ما امروز به جای این همه نابسامانی، شاهد سربلندی و رشد و تعالی برای مردم خود می بودیم.
حدیث مبارکی که موضوع این نوشتار قرار گرفته است، یکی از احادیث جامع، جالب و جذاب نبوی (ص) است که در عرصه های سیاسی، اقتصادی، عبادی، اخلاقی و رفتاری برای دولت و رعیت، پیر و جوان، زن مرد، دارا و نادار، به طور ویژه پیام سازنده و موثر دارد طوریکه اگر درست شناخته شده و مورد عمل قرار گیرد به تنهایی می تواند یک جامعه اصیل اسلامی و متکامل را به جهانیان به نمایش بگذارد.
در این حدیث از هفت گروهی بحث شده است که به دلیل داشتن صفاتی پسندیده و زیبا در دنیا، به نزد خداوند از چنان جایگاه والا و بلندی برخوردارند که نه تنها در دنیا شایسته تقدیر اند بلکه در آخرت از همه سختی های آن روز در امان بوده و در آن جا که هیچ سایه ای جز سایه عرش پروردگار وجود ندارد در سایه عرش وی در راحت و آسایش به سر می برند.
راستی روز قیامت چه روز سختی است، اگر کسی به آیات آسمانی و به سخنان پیامبران خدا نظری بیندازد، پی می برد که بشریت چقدر سختی ها و دشواری های زیادی در روز رستاخیز پیش رو دارد و اگر قرار باشد انسان عاقل از چیزی بترسد و به فکر نجات خود از مصیبت ونکبتی باشد، همانا آن، روز قیامت خواهد بود، چنان چه سلف صالح ما به درجه ای از ترس روز آخرت قرار داشتند که هیچ اندوهی به اندازه آن، ایشان را متاثر نمی ساخت و هیچ دستاوردی آنها را به اندازه موفقیت در جمع توشه اخروی آن ها را شادمان نمی کرد و برای نجات خود از آن روز از هیچ تلاشی فروگذار نمی کردند و همین باور، که در تار و پود وجودشان ریشه دوانیده بود، توانست از ایشان شخصیت های بسازد که تا جهان جهان است، نام نامی شان باقی و مانده گار خواهد بود.
حاکمان عادل اولین گروه از این هفت گروه اند: (إمَامٌ عادِلٌ..) منظور از آن ها حاکمانی اند که حکومت شان براساس شریعت الهی استوار بوده و برای تنفیذ حکم الهی در قلمرو حکومت شان از هیچ تلاشی دریغ نکنند، دیانت، کفایت، و شجاعت لازم داشته و در راه خدمت به مردم و تامین عدالت و رفاه دین و دنیای ملت شان، صداقت و دلسوزی وافر داشته باشند، و خوشبختانه الگوهای عملی زیادی در تاریخ اسلام برای چنین حاکمانی وجود دارد، همانند: خلفای راشدین، عمر بن عبدالعزیز و حاکمانی دیگر. چنان چه عدالت، دلسوزی، تلاش، فداکاری و خدمات شان برای اسلام و امت اسلامی در میان دوست و دشمن نمونه است. و از آن جا که از یکسو این کاری است بسیار دشوار، و از جانبی، سرنوشت ملیون ها انسان از آن سر و سامان میابد، لذا خداوند که شکور و قدردان است، چنین حاکمانی را با این توصیف شگفت انگیز و بخشش چنین مقامی والا در آخرت، این همه قدر کرده است.
دومین گروه، جوانانی اند که در عبادت خداوند نشو و نمو یافته باشند: (..وشاب نشأ فی عباده الله..). جوانانی که تسلیم خواهشات سرکش نفسانی نشده، زنده گی را در سایه ایمان و عبادت خدا سپری کنند، و از آن جا که یک جوان در این مرحله از عمر، در معرض فشار شدید غرایز قرار داشته و انگیزه های گناه و سرکشی در برابر خدا و خلق در وی زیاد است، لذا، جوانی که با تمامی این تمایلات دست و پنجه نرم نموده و راهش را از میان این همه سنگ و لاخ به سوی عبادت خدا و فضایل انسانی باز می کند، پس بعید نیست که نزد خداوند این همه جایگاه را کمایی کند.
سومین دسته که شایسته این همه قدر دانی از جانب خدای قدردان هستند، مردان مومنی اند که به مساجد و خانه های خدا که جای مناجات و نیایش با خدا و مظهر شکوه و وحدت مسلمان هاست، اشتیاق فراوان دارند: (..ورجل قلبه معلق بالمساجد). جوانانی که مانند ماهی که تشنه آب است، ایشان تشنه مساجد و خانه های خدا اند تا آن جا که اگر در دکان اند و یا در مکتب و یا مشغول به هر کاری دیگر، گوش شان به بانگ موذن دوخته است که کی فریاد: «حی علی الصلاه» را بشنوند تا دست از هر کار دیگر برداشته و مشتاقانه به سمت نماز بشتابند و با ادای نماز جماعت از یک سو با پروردگار عالم به راز و نیاز بپردازند و از جانب دیگر با قرار گرفتن در جمع مسلمان ها، هر گونه حس خودخواهی و خود برتر بینی را از خود دور ساخته، اخوت و برادری واقعی اسلامی که در ضمن نماز جماعت به کاملترین وجه آن به نمایش گذاشته می شود، را در شبانه روز پنج بار تمرین کنند.
چهارمین گروه، مومنانی اند که همدیگر را به خاطر خدا دوست می دارند، طوری که چه در وقت ملاقات و چه به هنگام جداشدن از یکدیگر، دل ها شان آکنده از مهر و محبت –آن هم محض به خاطر رضای خدا- با همدیگر است: (..ورجلان تحابا فی الله اجتمعا علیه وتفرقا علیه..) ؛ محبتی پاکیزه، بی آلایش و مبرا از اغراض پست مادی و نفسانی. بی تردید چنین محبتی روحانی و پایدار نمود پیدا نمی کند مگر از قلبی که مملو از ایمان و معنویت و سلامت از آفاتی، چون: کینه، حسد و خود خواهی باشد، و این همان قلبی است که رستگاری اخروی جز با داشتن آن دست یافتنی نیست: یَوْمَ لَا یَنْفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ (الشعراء/۸۸ و ۸۹). و اگر چنین محبتی میان اهل ایمان وجود پیدا کند، علاوه بر آن که دستاورد های عظیمی چون: همدلی و همسویی، شأن و شوکت، قوت و ابهت را به مسلمان ها به ار مغان می آورد، بلکه سراسر زنده گی را به کام اهل ایمان لذیذ و خوشایند می گرداند، چرا که همه تلخی های زنده گی از پلشتیِ خودکامگی، حسادت، کینه، و نفرت به وجود می آید و چه خوشایند است آن زنده گی که در آن به جای این زشتی ها، مهر، صفا، صمیمیت، عطوفت و فداکاری وجود داشته باشد، پس بعید نیست چنین فرزانگانی که خود را به فرشتگان همانند کرده اند، در فردای قیامت از جانب رب العزت به این شرف بزرگ نایل آیند بلکه مقام شان از آن هم بالاتر است، چنان چه رسول راستین اسلام فرمودند: «خدا را بنده گانی است که نه پیامبر اند و نه از شهداء ، اما پیامبران و شهدا به قرب و مقامی که نزد پروردگار دارند، غبطه می خورند، بنده گانی اند از شهرها و قبایل مختلف، بی آن که حق صله رحم در میان شان باشد و یا نفع مادی در نظر داشته باشند، همدیگر را به خاطر کتاب خدا دوست می دارند، خداوند چهره های نورین و منبر های از مروارید در مقام قرب خویش بدیشان عطا نموده و آنان از فزع و ترسی که مردم بدان گرفتار می شوند در امن و امان بسر خواهند برد» (روایت از طبرانی)
گروه پنجم، مردانی اند عفیف و پاکدامن و در عین حال، مومن و خداترس. طوری که خداترسی شان و اهمیتی که به عفت و پاکدامنی می دهند به حدی است که حتی اگر دختری زیباروی و مطرح در جامعه خود را به یکی از ایشان عرضه کند، باز هم گوهر ایمان و عفتش را لکه دار نساخته و با قاطعیت و شهامت ایمانی پاسخ می دهد که «من از خدا می ترسم» (انی اخاف الله..) پس دانسته شد که گوهر خداترسی و زیور پاکدامنی به نزد خداوند از چنان مرتبتی برخوردار است که در فردای قیامت انسان مومن می تواند از آن به چنین جایگاه رفیعی صعود نماید. پس خوشا به سعادت آنان که عظمت خدا را همیشه در نظر داشته و از گوهر عفت و پاکدامنی شان –ولو در سخت ترین شرایط و در برابر شدید ترین فتنه های روزگار- محافظت و پاسداری می کنند. البته تردیدی وجود ندارد که محافظت از پاکدامنی به انگیزه خداترسی نه تنها برای مردان با ارزش و قابل قدر است، بلکه زن نیز اگر از عفت و پاکدامنی اش درست پاسداری کند و حیا و حجاب لازم را در رفتار اجتماعی اش رعایت نموده و با آراستن شخصیت خود به گوهر تقوا، طوری رفتار اجتماعی اش را متانت و پاکیزه گی بخشد که هیچ گاه شیاطین نتوانند وی را سبب انحراف اخلاقی و یا حتی فساد ذهنی مردان قرار دهند، و در این میان، حضرت مریم –رحمها الله- برای خواهران با احساس ما الگو هست؛ آن جا که خداوند وی را در حفظ عفت و پاکدامنی می ستاید: وَمَرْیَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِی أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا… «مریم دختر عمران؛ زنی که از عفتش به خوبی نگهداری کرد..» (سوره تحریم/۱۲)
ششمین گروه، مومنانی اند دلسوز و سخاوت پیشه که به فقیران و محرومان جامعه از آن چه که خداوند بدیشان عطا فرموده است، با اخلاص نیت و بی هیچگونه چشمداشت مادی یی، صدقه می کنند، طوری که اخلاص صادقانه شان سبب می شود که صدقه شان را چنان پنهانی و بدور از چشم مردم بدهند که دست چپ شان از آن چه به دست راست می دهند، آگاه نشود. و این است عاقبت اخلاصی که از نور یقین و تعظیم پروردگار سرچشمه می گیرد و سرانجام عطوفت و مهربانی با بنده گان مستضعف الهی؛ عطوفتی که از قلبی سرچشمه گرفته است که آکنده از مهر و صفا و احساس انسان دستی و برادری اسلامی است.
گروه هفتم، عبادتگزارانی اند که در خلوت انس با پروردگار شان به راز و نیاز پرداخته حلاوت نیایش پروردگار و خوف و خشیتی که از درک عظمت و جلال وی ناشی می شود، قلب آن ها را به رقت آورده مروارید اشک را بر گونه های شان سرازیر می سازد و همین است شأن و حال مومن که هر گاه حقیقت ایمان در دلش جای گیرد و نور یقین قلبش را صفا و زیور تقوا وجودش را آزین بخشد، این همه شیدای خلوت و شیفه عبادت خدا می گردد و این براستی سعادتی است که ارزش دارد برای آن رشک برد و اشک غبطه از دیده گان ریخت.
این گونه این حدیث مبارک با بیان حال و مقام هفت گروه یادشده، آش شوق را در دل اهل ایمان بر میفروزد تا هر مومنی با آراستن خویش به این خصال حمیده به این کاروان نور بپیوندد و به سعادت دو جهان نایل آید.
براستی این حدیث مبارک تصویری بدیع از یک جامعه الگو و مورد پسند خداوند را به تصویر می کشد و با اختصار تمام و با یک شیوه تحیرآور، حامل این همه پیام، اصلاح و تغییر برای امت اسلامی است. و شکی نیست اگر هر یک از اقشار جامعه ما به الگوی مربوط به خود که در این حدیث مطرح شده است، اقتدا کند، به یقین ما شاهد یک جامعه اسلامی -به معنای دقیق و واقعی آن- خواهیم بود، زیرا جامعه ای که:
• حاکمان آن عدالت داشته باشند،
• نسل جوان آن به عبادت پروردگار رشد یافته باشند،
• مردان آن شیفته خانه های خدا باشند،
• افراد آن به خاطر خدا دل ها را از مهر و محبت همدیگر آکنده سازند،
• زن و مرد آن لباس عفت و خداترسی به تن داشته باشند،
• اغنیاء آن با اخلاص و بی هیچ چشم داشتی، سخاوتمندانه مال شان را برای رشد دین و جامعه صرف کنند،
• اهل آن، مشتاق عبادت پروردگار بوده و در خلوت انس به یاد خدا اشک بریزند،
جامعه ای که چنین باشد، یقیناً جامعه الگو و سربلند خواهد بود. خداوند منان توفیقش را رفیق راه همه ما در جهت عمل بدین حدیث بگرداند.

درباره ی احمد صمیم منیب

همچنین ببینید

فشار خون چیست؟

خون برای گردش موثر در عروق بدن از نیرو و فشاری برخوردار است که آن ...

با صادقان!

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَکُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ [٩:١١٩] ای مومنان! از (مخالفت فرمان) ...

چرا خداوند(ج) رجل گفت وبشر نگفت؟!

ترجمه: عبدالجبار مطمئن در یکی از صنفهای پوهنتون که تعدادی زیادی محصلین شرکت کرده بودند، ...

تأملی بر دنیای اذکار و دعاهای پیامبر اکرم

مولوی ضیاءاحمد فاضلی مسؤول مدرسه احیاءالعلوم شکی نیست که ذکر و یاد الهی ایمان را ...

شادی و سرور از دیدگاه قرآن

دکتر محمود ویسی چکیده یکی از تمایلات و استعدادهای درونی انسان میل و نیاز به ...

رفتار اقتصادی افغانها در دام فرهنگ تکلف گرایی

نویسنده: عثمان عادل فرهنگ از برجسته ترین عواملی است که در درازنای تاریخ بشر به ...

قیامت کی است؟ متی الساعه؟

دکتور شمس الحق سلیم چندی قبل خبری در سرتاسر دنیا پخش شد و خیلی ها ...

عفت کلام

نوشته: عزیزاحمد سلجوقی زبان که در تمام ادوار تاریخ وسیله افهام و تفهیم بوده و ...

هنر بدست آوردن دیگران ( فن احتواء الاخرین)

بقلم: عبد الصمد الفقی مترجم: عبدالملک فاضلی توانایی جذب دیگران موضوعی ایست که شخصیت داعی ...

خود را محاسبه کنید

ترتیب کننده: غلام حضرت (حمیدی) محاسبه چیست : اینکه ارزیابی کند انسان مسلمان اعمال روز ...

تصوف در پرتو قرآن وسنت نبوی  قسمت دوم

وقتی ما از مسیر انبیاء، اصحاب کرام مجتهدین دین و دوستان خدا دور شویم و ...

تصوف در پرتو قرآن وسنت نبوی

نوشته شیخ الطریقه، الحاج سید عبدالرحیم عاصمی خلیفه صاحب نوین همیشه زیر این آسمان آبی ...

چگونگی تقویت ایمان در دلها

نوشته:‌ حسین حسین شحاته ترجمه:‌ عبدالخالق احسان قلب جایگاه ایمان: خداوند عزوجل به فضل و ...

امت اسلامی وفریضه ی دعوت الی الله

نصیر احمد کریمی یکی از مسوولیت های مهم و وجایبی را که الله متعال بدوش ...

جوان و جوانی

عبدالقادر مومن جوان به کسی گفته می شود که پیوسته بالنده و با نشاط است ...

توقیربدعت تحقیر سنت است

قال الله تعالی : (( ما آتا کم الرسول فخذ وه ، و مانها کم ...

عبادت و تولیدات

نوشته:‌ دکتور یوسف قرضاوی ترجمه:‌عبدالخالق احسان هر باور دینی، بر پیروان خود انواعی از عبادات ...

مدیریت اختلاف

اختلاف و تفاوت، در شکل، رنگ، زبان ، اندیشه، دانش، استعداد، عقیده ودین، در حیات ...

ای جوان !توکی هستی ؟وازکدام گروه هستی؟

برادر جوان! آیا خودت رامی شناسی ؟آیاتاریخ وجوت را می دانی؟بزرگی وعزت خویش را در ...

توکل به خدا، ابزاری برای مقابله با استرس و فشارهای عصبی است

توکل به خدا، ابزاری برای مقابله با استرس و فشارهای عصبی است آموزه‌های دینی مانند ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

https://archive.org/download/TalaAlbadr.11/11.talaAlbadr.mp3